مقدمه
صدای تقه از گیربکس، حتی اگر فقط یک بار تجربهاش کرده باشید، میتواند تجربه رانندگی را ناخوشایند کند و ذهن شما را نگران کند. گیربکس، چه اتومات باشد و چه دستی، یکی از حساسترین قطعات خودرو است و کوچکترین مشکل در آن ممکن است به مرور به قطعات دیگر خودرو آسیب بزند. تقه زدن گیربکس همیشه یک هشدار است؛ صدایی که شاید در ظاهر کوچک باشد، اما اغلب نشانه مشکلات جدیتری در سیستم انتقال قدرت است.
در این مقاله، به شما نشان میدهیم که علت این صدا چیست، تفاوت تقه زدن در گیربکس دستی و اتومات کجاست و چه روشهایی برای جلوگیری یا تشخیص زودهنگام آن وجود دارد. با شناخت این علائم و مراقبت به موقع، میتوانید از آسیبهای بیشتر جلوگیری کنید و عمر مفید گیربکس خودروی خود را افزایش دهید.
همچنین بخوانید: علت روغن ریزی گیربکس چیست؟ 5 روش جلوگیری
تقه زدن گیربکس چه زمانی اتفاق می افتد؟
صدای تقه یا ضربهای که از ناحیه گیربکس به گوش میرسد، همیشه یکبار اتفاق نمیافتد؛ بلکه معمولاً در شرایط خاص و موقعیتهای مشخصی خود را نشان میدهد. به همین دلیل، اگر بدانید تقهزدن گیربکس معمولاً در چه مواقعی رخ میدهد، راحتتر میتوانید مشکل را تشخیص داده و به موقع اقدام کنید.
رایجترین زمانهایی که ممکن است تقهزدن گیربکس را تجربه کنید عبارتند از:
- هنگام تعویض دنده: در گیربکسهای اتومات، تعویض دنده با تأخیر، پرش یا ضربه میتواند صدای تقه ایجاد کند. در گیربکسهای دستی هم، اگر هماهنگی بین موتور و گیربکس درست نباشد یا دندهها سخت جا بروند، ضربه یا تقهای احساس میشود.
- شروع حرکت از حالت سکون: زمانی که پای خود را از ترمز برمیدارید یا روی پدال گاز فشار میدهید، اگر گیربکس عملکرد ناهماهنگی داشته باشد، انتقال نیرو به چرخها با ضربه همراه خواهد بود.
- هنگام توقف کامل: مثلاً وقتی پشت چراغ قرمز ایستادهاید و خودرو کاملاً متوقف میشود، ممکن است یک تقه ناگهانی در عقب یا کف خودرو حس شود. این مشکل بیشتر در گیربکسهای اتومات دیده میشود و میتواند ناشی از نقص در شیر برقی یا سیستم تعلیق باشد.
- در مسیرهای شیبدار یا ترافیک سنگین: شرایطی که فشار زیادی روی گیربکس وارد میشود، مانند توقفهای مکرر یا حرکت روی سربالایی، میتواند باعث ایجاد ضربه شود. در این شرایط، سیستم انتقال قدرت و سنسورها تحت فشار بیشتری قرار میگیرند.
- تعویض دستی با تیپترونیک: در خودروهای اتومات با قابلیت تیپترونیک، تعویض دستی دندهها با تأخیر یا خطا در ارسال فرمان به ECU میتواند باعث تقه در لحظه تغییر دنده شود.
شناخت دقیق این موقعیتها کمک میکند تا متوجه شوید آیا این تقهها طبیعی و گذرا هستند یا نیاز به بررسی و تعمیر جدی دارند.
تفاوت تقه زدن در گیربکس اتومات و دستی؟
تقه زدن گیربکس در خودروهای اتومات و دستی دلایل و نشانههای متفاوتی دارد. شناخت این تفاوتها کمک میکند تا سریعتر مشکل را شناسایی و برطرف کنید.
1. گیربکس دستی
- تقه معمولاً هنگام تعویض دنده احساس میشود، بهخصوص اگر هماهنگی بین کلاچ و موتور درست نباشد.
- سختی یا گیر کردن دندهها میتواند باعث ضربه و صدای تقه شود.
- گاهی لرزش پدال کلاچ یا دسته دنده نیز همراه با تقه ظاهر میشود.
- این نوع تقه معمولاً با تجربه راننده و نحوه فشار روی کلاچ و دنده ارتباط مستقیم دارد.
2. گیربکس اتومات
- تقه بیشتر هنگام تعویض دنده خودکار یا شروع حرکت از حالت سکون رخ میدهد.
- تاخیر در تعویض دنده یا مشکلات در شیر برقی، تورک کانورتر یا سیستم هیدرولیک میتواند سبب ایجاد ضربه شود.
- توقفهای ناگهانی یا رانندگی در ترافیک و مسیرهای شیبدار فشار بیشتری روی گیربکس وارد میکند و تقههای ناگهانی ایجاد میشود.
- این نوع تقه معمولاً نشاندهنده نیاز به سرویس دورهای یا بررسی تخصصی قطعات داخلی است.
بهطور خلاصه، در گیربکس دستی تقه بیشتر ناشی از هماهنگی نادرست بین موتور و کلاچ است، در حالی که در گیربکس اتومات تقه میتواند نشانه مشکلات سیستم هیدرولیک یا الکترونیکی گیربکس باشد.
همچنین بخوانید: نقش روغن گیربکس در خودروهای تویوتا و زمان تعویض آن
مقایسه علائم تقه زدن در گیربکس دستی و اتوماتیک
| علائم تقه | گیربکس دستی | گیربکس اتوماتیک |
|---|---|---|
| صدای ضربه هنگام تعویض دنده | صدای واضح تقه در هنگام جا رفتن دندهها، ناشی از هماهنگی نادرست کلاچ و موتور | تقه هنگام تعویض خودکار دنده، ناشی از تأخیر شیر برقی یا فشار هیدرولیک نامناسب |
| سختی در تعویض دنده | گیر کردن یا مقاومت دندهها باعث ضربه و لرزش دسته دنده | کمتر رایج، اما اختلال در تورک کانورتر یا هیدرولیک میتواند شبیه تقه ایجاد کند |
| لرزش پدال یا دسته دنده | لرزش پدال کلاچ یا دسته دنده همراه با تقه | لرزش خودرو یا تکانهای غیرمعمول هنگام حرکت |
| تاخیر در واکنش خودرو | حرکت خودرو با کمی تأخیر پس از رها کردن کلاچ | تکان شدید یا تاخیر در شروع حرکت از حالت سکون |
| چراغ هشدار | ندارد معمولاً | ممکن است چراغ هشدار گیربکس روشن شود |
علائم تقه زدن گیربکس دستی چیست؟
صدای تقه هنگام تعویض دنده
یکی از واضحترین نشانههای تقه در گیربکس دستی، صدای ضربه یا تقه هنگام جا رفتن دندهها است. این مشکل معمولاً زمانی رخ میدهد که هماهنگی بین کلاچ و موتور درست نباشد یا دندهها بهسختی جا بروند. در چنین شرایطی، ضربه مکانیکی از چرخدندهها و اجزای داخلی گیربکس به کابین منتقل میشود و راننده آن را به شکل صدای تقه احساس میکند.
سختی در تعویض دنده
اگر تعویض دندهها با مقاومت یا گیر کردن همراه باشد، این میتواند باعث ایجاد تقه شود. مشکلاتی مثل ساییدگی دندهها، کمبود روغن گیربکس یا فشار نامناسب روی کلاچ، عملکرد نرم گیربکس را مختل میکند و در نتیجه هر بار که دنده عوض میکنید، صدای تقه ایجاد میشود.
لرزش پدال کلاچ یا دسته دنده
گاهی تقه گیربکس دستی با لرزش محسوس پدال کلاچ یا دسته دنده همراه است. این لرزش نشان میدهد که انتقال نیرو از موتور به گیربکس بهطور یکنواخت انجام نمیشود و اجزای داخلی گیربکس تحت فشار یا سایش نامناسب قرار دارند.
تاخیر در واکنش خودرو هنگام حرکت
در برخی موارد، تقه همراه با تأخیر در حرکت خودرو دیده میشود. یعنی وقتی دنده را جا میزنید و کلاچ را رها میکنید، خودرو با کمی تأخیر شروع به حرکت میکند و ممکن است با ضربه همراه باشد. این موضوع معمولاً ناشی از هماهنگی نادرست بین موتور و گیربکس یا ساییدگی قطعات داخلی است.
علائم تقه زدن گیربکس اتومات چیست؟
تقه هنگام تعویض دنده خودکار
در گیربکسهای اتومات، تقه بیشتر هنگام تعویض دنده خودکار رخ میدهد. این تقه ناشی از تاخیر در عملکرد شیر برقی، تورک کانورتر یا فشار هیدرولیک نامناسب است و باعث میشود که انتقال نیرو به چرخها با ضربه همراه باشد.
تاخیر یا تکان شدید هنگام حرکت از حالت توقف
وقتی خودرو از حالت سکون شروع به حرکت میکند، اگر گیربکس هماهنگی لازم را نداشته باشد، ممکن است تاخیر یا تکان شدید در شروع حرکت ایجاد شود. این وضعیت نشاندهنده مشکلات سیستم هیدرولیک یا نیاز به سرویس گیربکس است.
لرزش یا تکانهای غیرمعمول خودرو
تقه در گیربکس اتومات ممکن است با لرزش یا تکانهای غیرمعمول خودرو همراه باشد. این علائم معمولاً نشاندهنده سایش قطعات داخلی، کمبود روغن یا اختلال در سیستم انتقال قدرت است.
روشن شدن چراغ هشدار گیربکس
گاهی تقه زدن گیربکس اتومات با روشن شدن چراغ هشدار گیربکس همراه است. این چراغ نشان میدهد که ECU خودرو یک مشکل مکانیکی یا الکترونیکی در گیربکس شناسایی کرده و نیاز به بررسی تخصصی دارد.
شایعترین موقعیتهای ایجاد تقه در گیربکس اتومات و دستی
راههای جلوگیری از تقه زدن گیربکس
- بررسی سطح روغن (گیربکسهای اتوماتیک): اولین قدم اطمینان از کافی بودن روغن گیربکس است. کمبود روغن میتواند باعث ایجاد ضربه و تقه شود، بنابراین در صورت نیاز باید با نوع روغن مناسب آن را تکمیل کنید.
- تعویض روغن و فیلتر گیربکس (گیربکسهای اتوماتیک): تعویض منظم روغن و فیلتر گیربکس، روان کاری بهتر قطعات داخلی و کاهش ساییدگی را تضمین میکند و احتمال بروز تقه را کاهش میدهد.
- بررسی کلاچ (گیربکسهای دستی): اگر شک دارید کلاچ آسیب دیده یا عملکرد نامناسب دارد، آن را توسط مکانیک متخصص بررسی و در صورت نیاز تعویض کنید تا مشکل تقه رفع شود.
- تعمیر یا تعویض دندهها و چرخدندهها: دندهها و چرخدندههای فرسوده یا آسیبدیده میتوانند علت تقه باشند؛ در این صورت باید تعمیر یا تعویض شوند.
- تعویض بلبرینگها و رولبرینگها: بلبرینگها و رولبرینگهای خراب باعث لرزش و ضربه در گیربکس میشوند و باید توسط متخصص تعویض شوند.
- بررسی و تعمیر سولنوئیدها (گیربکسهای اتوماتیک): خرابی سولنوئیدها میتواند عملکرد نامناسب گیربکس و تقه زدن را به همراه داشته باشد. تعمیر یا تعویض به موقع این قطعات ضروری است.
- تنظیم دقیق دندهها: تنظیم درست دندهها توسط مکانیک متخصص، از ایجاد ضربه یا تقه هنگام تعویض دنده جلوگیری میکند و عملکرد روان گیربکس را تضمین میکند.
علت تقه زدن گیربکس هنگام تعویض دنده
یکی از رایجترین موقعیتهایی که رانندهها با پدیده تقه زدن مواجه میشوند، هنگام تعویض دنده است؛ چه در خودروهای گیربکس دستی و چه اتومات. این تقه معمولاً به شکل ضربهای ناگهانی و قابل احساس در بدنه یا زیر پا ظاهر میشود و نشاندهنده اختلال در هماهنگی اجزای سیستم انتقال قدرت است. در گیربکس دستی، این مشکل میتواند ناشی از کلاچگیری ناصحیح، فرسودگی دیسک و صفحه، یا تنظیم نامناسب سیم کلاچ باشد. در گیربکس اتومات نیز عواملی مانند اختلال در فشار روغن، خرابی شیر برقیها یا گرفتگی فیلترها میتوانند باعث ایجاد تقه شوند.
تقه زدن هنگام تعویض دنده نباید نادیده گرفته شود؛ زیرا تکرار این پدیده در بلندمدت میتواند به دندهها، چرخدندهها و سیستم کلاچ آسیب جدی وارد کند. بهویژه در خودروهای اتومات، این ضربهها به مرور زمان باعث وارد شدن شوکهای اضافی به قطعات الکترونیکی گیربکس میشوند. بنابراین، اگر هنگام تعویض دنده تقه یا ضربهای احساس میکنید، لازم است در اولین فرصت گیربکس توسط تعمیرکار متخصص بررسی شود تا از بروز خرابیهای جدیتر پیشگیری شود.
همچنین بخوانید: ساعت گیربکس اتوماتیک چیست؟ 6 علائم خرابی
سخن پایانی
تقه زدن گیربکس، چه در خودروهای دستی و چه اتومات، همیشه یک هشدار است که نباید آن را نادیده گرفت. با شناخت علائم و زمانهای وقوع این صدا، میتوان مشکلات را به موقع شناسایی و از آسیبهای جدیتر به گیربکس و سیستم انتقال قدرت جلوگیری کرد. مراقبتهای سادهای مانند بررسی و تعویض به موقع روغن، سرویس دورهای گیربکس، بررسی کلاچ و دندهها، و توجه به عملکرد قطعات داخلی میتواند عمر گیربکس را افزایشمی دهد. در نهایت، پیشگیری همیشه بهتر از تعمیر است؛ بنابراین با رعایت نکات نگهداری و مراجعه به متخصص هنگام مشاهده اولین نشانههای تقه، میتوانید از هزینههای سنگین و خرابیهای بزرگ جلوگیری کنید.
پرسش های متداول
تقه زدن گیربکس در شروع حرکت چه علائمی دارد؟
تقه زدن گیربکس در شروع حرکت معمولاً با تکان ناگهانی خودرو، لرزش و صدای ضربه همراه است. این مشکل بیشتر در گیربکسهای اتومات رخ میدهد و نشاندهنده مشکل در انتقال نیرو یا ناهماهنگی قطعات داخلی است.
علت تقه زدن گیربکس هنگام تعویض دنده چیست؟
این مشکل میتواند ناشی از ساییدگی چرخدندهها، تنظیم نادرست دندهها یا هماهنگ نبودن کلاچ با موتور باشد. در گیربکس اتومات، تاخیر در تعویض دنده یا خرابی شیر برقی و سولنوئیدها نیز ممکن است باعث تقه شود.
علت تقه زدن گیربکس اتومات در شروع حرکت چیست؟
در گیربکس اتومات، تقه هنگام شروع حرکت اغلب به دلیل کمبود روغن گیربکس، فرسودگی تورک کانورتر، خرابی شیر برقی یا مشکلات هیدرولیک رخ میدهد. بررسی و تعویض روغن و سرویس دورهای میتواند این مشکل را کاهش دهد.
علت تقه زدن ماشین در دنده یک و دو چیست؟
تقه در دنده یک و دو معمولاً به دلیل هماهنگ نبودن کلاچ با موتور، ساییدگی چرخدندهها یا تنظیم نادرست دندهها رخ میدهد. در گیربکس اتومات، مشکل میتواند ناشی از تورک کانورتر یا تاخیر در تعویض دندهها باشد.
علت تقه زدن گیربکس اتومات در دنده عقب چیست؟
تقه در دنده عقب گیربکس اتومات معمولاً به دلیل خرابی تورک کانورتر، کمبود روغن، مشکلات هیدرولیک یا فرسودگی چرخدندههای دنده عقب ایجاد میشود. سرویس به موقع و بررسی تخصصی قطعات، بهترین راه برای پیشگیری و رفع این مشکل است.
