فیلتر گیربکس چیست؟ | 5 علائم خرابی فیلتر گیربکس اتومات

مقدمه

اگر تا به‌حال هنگام رانندگی با خودروی اتوماتیک خود احساس کرده‌اید که تعویض دنده‌ها با تأخیر انجام می‌شود، خودرو هنگام حرکت اولیه مکث دارد یا بین دنده‌ها ضربه حس می‌کنید، ممکن است مشکل از فیلتر گیربکس اتومات باشد. بسیاری از رانندگان تا زمانی که با افت عملکرد جدی روبه‌رو نشوند، به نقش مهم فیلتر روغن گیربکس توجه نمی‌کنند؛ در حالی‌که این قطعه یکی از عوامل اصلی در سلامت و طول عمر گیربکس اتوماتیک است.

فیلتر گیربکس اتومات وظیفه دارد ذرات فلزی، براده‌ها و آلودگی‌های موجود در روغن را جذب کند تا روغن تمیز با فشار مناسب در مدار هیدرولیکی گردش داشته باشد. از آن‌جایی که عملکرد گیربکس اتوماتیک کاملاً وابسته به فشار و کیفیت روغن است، گرفتگی فیلتر می‌تواند باعث اختلال در تعویض دنده و حتی آسیب جدی به مجموعه گیربکس شود. یکی از سوالات رایج کاربران این است که فیلتر گیربکس کجاست؟ در بیشتر خودروهای اتوماتیک، این فیلتر داخل کارتل گیربکس و در مسیر مکش روغن قرار دارد و برای دسترسی به آن معمولاً باید کارتل باز شود.

در این مقاله با عنوان «فیلتر گیربکس چیست؟ | 5 علائم خرابی فیلتر گیربکس اتومات» به‌صورت کاربردی بررسی می‌کنیم فیلتر گیربکس اتومات دقیقاً چه وظیفه‌ای دارد، فیلتر گیربکس کجاست و مهم‌تر از همه، علائم خرابی فیلتر گیربکس اتوماتیک چیست.

همچنین بخوانید: علت روغن ریزی گیربکس چیست؟ 5 روش جلوگیری

فیلتر روغن گیربکس در خودرو چگونه است؟

برای اینکه سیستم جعبه دنده خودرو به خوبی وظایف خود را انجام دهد، نیاز به استفاده از روغن گیربکس دارد. این روغن علاوه بر روان کردن قطعات مختلف، قابلیت خنک کردن آنها را نیز فراهم می کند. اگرچه روغن وظیفه روان کردن را انجام می دهد، اما از بروز خوردگی در قطعات جلوگیری نکرده و ذرات ریز وارد روغن می شود. در صورت عدم تمیز کردن آن، ممکن است به گیربکس آسیب های جدید بزرگتر وارد شود. با استفاده از فیلتر گیربکس خودرو در سیستم جعبه دنده، می توان ذرات بسیار ریز که حتی با چشم دیده نمی شوند، را از روغن جدا کرد.

فیلتر گیربکس کجاست؟

فیلتر گیربکس معمولاً در داخل کارتل گیربکس یا نزدیک پمپ روغن گیربکس قرار دارد و وظیفه دارد ذرات فلزی، ذرات ساییدگی و سایر آلودگی‌های موجود در روغن گیربکس را جذب کند. در خودروهای اتوماتیک، برای دسترسی به این فیلتر اغلب لازم است کارتر گیربکس باز شود، زیرا فیلتر در مسیر جریان روغن و داخل محفظه‌ای قرار گرفته که به طور مستقیم قابل مشاهده نیست.

این فیلتر نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت گیربکس و عملکرد روان خودرو دارد. با عبور روغن از فیلتر، ذرات معلق حذف شده و روغن تمیز به دنده‌ها، کلاچ‌ها و سایر قطعات داخلی گیربکس می‌رسد. اگر فیلتر گیربکس کثیف یا مسدود شود، ممکن است باعث کاهش فشار روغن، سختی در تعویض دنده‌ها، لغزش گیربکس و حتی آسیب جدی به قطعات داخلی شود.

بنابراین بررسی و تعویض به موقع فیلتر گیربکس یکی از مهم‌ترین اقدامات نگهداری خودروهای اتوماتیک است که می‌تواند طول عمر گیربکس را به شکل چشمگیری افزایش دهد و از هزینه‌های تعمیرات سنگین جلوگیری کند.

انواع فیلتر روغن گیربکس

فیلترهای روغن گیربکس نقش مهمی در حفظ سلامت و عملکرد سیستم انتقال قدرت دارند و به‌طور کلی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

• فیلترهای داخلی: این فیلترها درون گیربکس تعبیه شده و به‌طور مستقیم توسط پمپ روغن گیربکس تغذیه می‌شوند. طراحی آن‌ها به گونه‌ای است که از ورود ذرات معلق و آلودگی‌ها به بخش‌های حساس گیربکس جلوگیری می‌کند.
• فیلترهای خارجی: این نوع فیلترها در بیرون از گیربکس قرار دارند و روغن مورد نیاز آن‌ها معمولاً توسط پمپ روغن موتور تأمین می‌شود. این فیلترها امکان تعویض آسان‌تری دارند و در برخی مدل‌های خودروهای تویوتا به‌کار گرفته می‌شوند.

انواع فیلتر روغن گیربکس بر اساس جنس

• فیلترهای فلزی: ساخته شده از مواد فلزی با دوام بالا، مناسب برای خودروهایی که نیاز به فیلتر با طول عمر بیشتر دارند.
• فیلترهای کاغذی: مقرون‌به‌صرفه‌تر بوده و در بسیاری از خودروهای اقتصادی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
• فیلترهای کربنی: دارای قدرت جذب بالاتر برای ذرات و آلودگی‌های ریز، که عملکرد تصفیه روغن را بهبود می‌بخشند.

فیلتر روغن گیربکس در خودروهای تویوتا

فیلترهای روغن گیربکس در خودروهای تویوتا، بسته به مدل و نوع گیربکس، ممکن است داخلی یا خارجی باشند. به‌عنوان مثال، در مدل‌هایی مانند تویوتا هایلوکس و لندکروزر، از فیلترهای گیربکس با کیفیت بالا و فناوری پیشرفته استفاده شده که به افزایش عمر گیربکس و بهبود عملکرد آن کمک می‌کند. همچنین، در برخی مدل‌های جدید تویوتا، فیلترهای نانوفایبر با قابلیت جذب آلودگی‌های بیشتر و عمر طولانی‌تر به کار گرفته شده‌اند که تأثیر چشمگیری در بهینه‌سازی عملکرد سیستم انتقال قدرت دارند. برای حفظ کارایی این فیلترها، توصیه می‌شود سرویس‌های دوره‌ای طبق دستورالعمل سازنده انجام شود.

علائم خرابی فیلتر گیربکس اتوماتیک چیست؟

فیلتر گیربکس اتوماتیک یکی از قطعات مهم در سیستم انتقال قدرت است که وظیفه تصفیه روغن ATF و جلوگیری از ورود ذرات فلزی و آلودگی‌ها به داخل سوپاپ‌ها، کلاچ‌ها و مسیرهای هیدرولیکی را بر عهده دارد. اگر این فیلتر دچار گرفتگی یا خرابی شود، فشار روغن کاهش پیدا می‌کند و عملکرد گیربکس به‌مرور مختل خواهد شد. بی‌توجهی به این قطعه کوچک می‌تواند منجر به هزینه‌های سنگین تعمیر گیربکس شود.

در ادامه با مهم‌ترین علائم خرابی فیلتر گیربکس اتوماتیک آشنا می‌شویم:

1. تأخیر در تعویض دنده

یکی از رایج‌ترین نشانه‌ها، مکث یا تأخیر هنگام تعویض دنده است. در این شرایط، دور موتور بالا می‌رود اما خودرو دیر شتاب می‌گیرد. این مشکل در بسیاری از خودروهای اتوماتیک از جمله محصولات تویوتا و لکسوس دیده می‌شود و معمولاً به دلیل کاهش فشار روغن گیربکس رخ می‌دهد.

2. تقه یا ضربه هنگام حرکت

اگر هنگام قرار دادن دنده در حالت D یا R یا در زمان تعویض دنده حین رانندگی، ضربه یا تقه احساس می‌کنید، احتمال دارد مسیر عبور روغن به دلیل گرفتگی فیلتر محدود شده باشد.

3. لغزش دنده

در این حالت خودرو در دنده ثابت نمی‌ماند یا در زمان شتاب‌گیری، دور موتور افزایش پیدا می‌کند اما سرعت خودرو متناسب با آن بالا نمی‌رود. لغزش دنده یکی از نشانه‌های مهم کمبود فشار روغن در گیربکس است.

4. بوی سوختگی روغن گیربکس

زمانی که گردش روغن به‌درستی انجام نشود، دمای گیربکس افزایش پیدا می‌کند و ممکن است بوی سوختگی از روغن ATF استشمام شود. تغییر رنگ روغن به قهوه‌ای تیره یا سیاه نیز می‌تواند نشانه مشکل باشد.

5. صدای غیرعادی از گیربکس

زوزه، ناله یا صدای ساییدگی هنگام حرکت می‌تواند ناشی از روانکاری نامناسب قطعات داخلی باشد که به دلیل گرفتگی فیلتر رخ می‌دهد.

6. روشن شدن چراغ چک

در خودروهای جدید، اختلال در فشار روغن یا عملکرد نامناسب گیربکس ممکن است باعث روشن شدن چراغ چک موتور شود. در برخی مدل‌های پیشرفته‌تر حتی پیام خطای گیربکس روی نمایشگر ظاهر می‌شود.

مزایای استفاده از فیلتر روغن گیربکس

با توجه به اینکه وظیفه اصلی این فیلتر در خودرو جلوگیری از خرابی است، استفاده از آن مزایای بسیاری دارد.

•     زمانی که ذرات ریز و ناخالصی­‌های مختلف از طریق فیلتر جذب می­‌شود، می­توان انتظار داشت که میزان کارایی روغن افزایش پیدا کند.
•     بالا رفتن میزان بهره­ وری روغن گیربکس در عملکرد بهتر خودرو و افزایش طول عمر موتور تاثیرگذار است.
•     فیلتر روغن گیربکس با جذب آلاینده­‌های مختلف مانع از نفوذ آنها به بخش موتور خودرو می­‌شود.
•     خودروهایی که در شرایط محیطی آلوده قرار دارند، با برخورداری از فیلتر روغن گیربکس این امکان فراهم می­‌شود تا روغن هنگام عبور از صافی تا رسیدن به پمپ و مدار هیدرولیک به­ صورت کاملا تمیز و شفاف باشد و از طرفی به خنک­ شدن روغن نیز کمک کند.

نشانه­ های خرابی فیلتر روغن گیربکس کدام است؟

در صورتی­ که بعد از مدتی فیلتر روغن گیربکس دچار آسیب شود با مشاهده برخی از علائم می­‌توان به این موضوع پی برد، از همین رو اگر هر کدام از نشانه­‌های زیر را مشاهده کردید باید به­ دنبال تعویض فیلتر باشید:

•     مسدود شدن فیلتر
•     بروز ساییدگی در قطعات گیربکس
•     تغییر رنگ روغن که به جای زلال و شفاف­ بودن، رنگ تیره­ای دارد.
•     پلیسه­ زدن قطعات سیستم گیربکس نیز یکی دیگر از علائمی است که نشان­ دهنده خرابی فیلتر خواهد بود.

همچنین بخوانید: ساعت گیربکس اتوماتیک چیست؟ 6 علائم خرابی