مقدمه
رادیاتور خودرو یکی از قطعات سیستم خنک کننده موتور ماشین است که برای حفظ دمای مناسب و عملکرد بهینه موتور اهمیت دارد. این قطعه ممکن است با مشکلاتی مانند نشتی، خوردگی، گرفتگی و خرابی پمپ آب روبرو شود که میتواند به مشکلات جدی تر و هزینه های بیشتر منجر شود. بنابراین، نگهداری منظم و دقیق از رادیاتور خودرو و انجام اقدامات تعمیری، بسیار ضروری است. این راهنمای کامل شامل کاربردها، نگهداری و رفع ایرادات رادیاتور خودرو میباشد تا موتور خودرو به خوبی کار کند و دمای مناسب را حفظ کند.
بررسی وظیفه اصلی رادیاتور در سیستم خنککننده خودرو
وظیفه اصلی رادیاتور در سیستم خنککننده خودرو، کنترل و کاهش دمای موتور است. هنگام کارکرد موتور، مقدار زیادی حرارت تولید میشود و اگر این گرما بهدرستی دفع نشود، میتواند باعث جوش آوردن خودرو، کاهش راندمان موتور و آسیب جدی به قطعات داخلی شود.
رادیاتور با دریافت مایع خنککننده داغ از موتور و عبور دادن آن از میان شبکهای از لولهها و پرهها، شرایطی ایجاد میکند تا گرما از طریق جریان هوا یا فن رادیاتور به محیط منتقل شود. پس از کاهش دما، مایع خنکشده دوباره به موتور بازمیگردد تا چرخه خنککاری بهطور مداوم ادامه پیدا کند.
به زبان ساده، رادیاتور مانند یک مبدل حرارتی عمل میکند که مانع افزایش بیشازحد دمای موتور میشود و کمک میکند موتور در دمای استاندارد و ایمن کار کند. عملکرد صحیح رادیاتور نقش مهمی در افزایش عمر موتور، کاهش استهلاک قطعات و جلوگیری از خرابیهای پرهزینه دارد.
رادیاتور چگونه کار میکند؟
رادیاتور یکی از مهمترین اجزای سیستم خنککننده خودرو است که وظیفه آن دفع حرارت اضافی موتور و حفظ دمای استاندارد آن میباشد. زمانی که موتور روشن است، بر اثر احتراق و اصطکاک قطعات، دمای موتور بهسرعت بالا میرود.
در این فرآیند، مایع خنککننده (ترکیب آب و ضدیخ) توسط واترپمپ در اطراف موتور به گردش درمیآید و گرمای موتور را جذب میکند. سپس این مایع داغ از طریق شلنگ بالایی وارد رادیاتور میشود. داخل رادیاتور، مایع از میان لولهها و پرههای فلزی نازک عبور میکند که سطح تماس زیادی با هوا دارند.
با حرکت خودرو یا روشن شدن فن رادیاتور، هوا از میان پرهها عبور کرده و گرمای مایع خنککننده به محیط منتقل میشود. پس از کاهش دما، مایع خنکشده از قسمت پایینی رادیاتور خارج شده و دوباره به موتور بازمیگردد تا این چرخه بهصورت مداوم تکرار شود.
بهطور خلاصه، رادیاتور با کمک گردش مایع خنککننده، جریان هوا و فن، دمای موتور را در محدوده ایمن نگه میدارد و از داغ شدن بیشازحد، جوش آوردن خودرو و آسیبهای جدی به موتور جلوگیری میکند.
همچنین بخوانید: نحوه تعویض آب رادیاتور ماشین یا Coolant؛ 5 دلیل اصلی کم شدن آن
بررسی اجزای رادیاتور ماشین
به طور کلی رادیاتورها از اجزای مختلفی تشکیل شده اند که در ادامه با وظایف هر یک از آنها آشنا میشویم.
مخزن رادیاتور
اصلی ترین بخش رادیاتور خودرو است و وظیفه انتقال حرارت آب را بر عهده دارد. معمولا از جنس آلومنیومی ساخته میشود و باید سطح آب آن همیشه بررسی شود.
پروانه
این قطعه در بخش جلویی موتور و پشت رادیاتور خودرو قرار میگیرد. پروانه رادیاتور به کمک تسمه پروانه هوا را با شدت از لولهها به سمت موتور میکشد و آب داخل لولهها را خنک مینماید. واضح است که تعداد این پروانهها با سریعتر خنک کردن آب رابطه مستقیم دارد و برای فصل تابستان به کارگیری پروانه با پرهها بالا بسیار کاربردی است.
ترموستات
ثابت نگه داشتن دمای آب موتور از وظایف ترموستات رادیاتور است. به منظور جلوگیری از ساییدگی در موتور ماشین وقتی که موتور سرد باشد عملکرد پروانه و ترموستات اتوماتیک خواهد بود.
واترپمپ (پمپ آب)
واتر پمپ یا همان پمپ آب قطعه ایست که گردش آب موجود در مخزن را به سمت موتور و اجزای آن تسهیل میکند. حرکت این قطعه به کمک نیروی موتور و تسمه پروانه تامین میشود.
شلنگ فوقانی و تحتانی
از آنجایی که آب خنک در پایین رادیاتور و آب گرم در بالای آن قرار دارد، برای سرد شدن قطعات موتور آب سرد از شلنگ تحتانی به وسیله واتر پمپ وارد کانالهای بدنه سیلندر موتور شده و بعد از حرکت در اطراف آن، از طریق کانالهای سیلندر به گرمترین نقاط موتور میرسد. حالا بعد از طی کردن مسیر سوپاپها و شمعها به واسطه ترموستات و شلنگهای فوقانی مجدد وارد رادیاتور میگردد.
تسمه پروانه
بین فولی میل لنگ، فولی واترپمپ و فولی دینام واسطه حرکتی وجود دارد به نام تسمه پروانه. این تسمه حرکت را به هر کدام یک از این قطعات انتقال میدهد و باعث گردش واتر پمپ و دینام میگردد.
کاربردهای رادیاتور خودرو
اهمیت دمای مناسب موتور
حفظ دمای مناسب موتور از اهمیت بسزایی برخوردار است زیرا دمای مناسب موتور میتواند به بهره وری و عملکرد بهتر آن کمک کند. دمای بالا یا پایین موتور میتواند باعث کاهش کارایی و خرابیهای زودرس آن شود. بنابراین، رادیاتور با حفظ دمای مناسب موتور، به عملکرد بهینه آن کمک میکند و از خسارتهای احتمالی جلوگیری میکند.
تاثیر رادیاتور بر عملکرد موتور
رادیاتور خودرو با عملکرد صحیح و بهینه خود، میتواند به بهبود عملکرد و کارایی موتور کمک کند. با حفظ دمای مناسب موتور و جلوگیری از گرم شدن زیاد آن، رادیاتور باعث افزایش عمر موتور و کاهش خرابیهای ناشی از دمای نامناسب میشود. بنابراین، نگهداری و عملکرد صحیح رادیاتور از اهمیت زیادی برای بهینهسازی عملکرد موتور خودرو برخوردار است.
نگهداری از رادیاتور خودرو
اهمیت نگهداری منظم
نگهداری منظم از رادیاتور خودرو بسیار حائز اهمیت است. هرگونه نقض در نگهداری میتواند به گرم شدن بیش از حد موتور منجر شود و خسارات جدی به خودرو وارد کند. بنابراین، تمیز کردن و تعویض مایع خنککننده، بررسی رادیاتور و چک کردن درپوش آن از اهمیت ویژهای برخوردارند.
تغییر مایع خنک کننده
تغییر مایع خنککننده به موقع میتواند از ایجاد مشکلات جدی در رادیاتور جلوگیری کند. استفاده از خنککننده مناسب برای خودروی خود و جلوگیری از مخلوط کردن آن با دیگر محصولات، از موارد مهمی است که باید مد نظر داشت.
دلیل کم شدن آب رادیاتور خودرو چیست؟
همانطور که قبلا اشاره کردیم کم شدن آب رادیاتور ممکن است بنا به دلایل متعددی رخ دهد که باید نسبت به آن حساس باشیم. این عوامل عبارتند از:
- ایجاد نشتی در اتصالات
- از کار افتادن فن مثلا بعلت سوختن فیوز یا سوختن خود موتور پروانه
- ایجاد خرابی در رادیاتور
- سوراخ بودن رادیاتور
- ورود آب ب داخل سیلندر
- خروج آب از سر سیلندر بخاطر سوختن واشر سر سیلندر
- گیر کردن توموستات
- نشتی از بخاری ماشین
- خراب شدن پمپ آب یا واتر پمپ
- هواگیری نکردن رادیاتور
- نشتی آب از در رادیاتور
- خراب شدن قمقه رادیاتور
- جوش آوردن خودرو به علت نداشتن ضدیخ
- رسوب گذاشتن داخل موتور بدلیل نداشتن ضدیخ و کیپ شدن منافذ آب
- نشتی از بلوکه سیلندر بخاطر ترک داشتن
- نشت آب رادیاتور از درب منبع انبساط
بررسی و تمیز کردن رادیاتور
بررسی و تمیز کردن رادیاتور به منظور حذف زنگ زدگی و باقیماندهها، از اهمیت بالایی برخوردار است. همچنین، بررسی نشتیها و نگهداری شیلنگها از اهمیت ویژهای برخوردارند.
چک کردن درپوش رادیاتور
چک کردن درپوش رادیاتور و حفظ سطوح مناسب مایع خنککننده از اهمیت فراوانی برخوردارند. توجه به این نکات و انجام دادن آنها به موقع، میتواند به حفظ عمر و عملکرد بهینه رادیاتور خودرو کمک کند.
رفع عیب رادیاتور خودرو
رادیاتور خودرو نیازمند نگهداری و تعمیرات منظم است. در این رابطه، شناسایی نشتی، خوردگی و زنگ زدگی، گرفتگی و انسداد، و تعویض یا تعمیر پمپ آب از مشکلات رایجی است که میتواند عملکرد خودرو را تحت تاثیر قرار دهد.
شناسایی نشتی رادیاتور
در صورت مشاهده نشت آب در رادیاتور، بهتر است به سرعت اقدام به تعمیرات لازم نموده و مشکل را برطرف کرد. علائمی چون گرم شدن بیش از حد موتور، نشت آب، و کاهش عملکرد سیستم گرمایش میتواند نشانههای مشکلات رادیاتور باشد.
رفع خوردگی و زنگ زدگی
خوردگی و زنگ زدگی باعث نشت آب و کاهش عملکرد خنککننده میشود. برای پیشگیری از این مشکلات، نگهداری منظم، استفاده از مایع خنککننده مناسب، و پاکسازی و سرویس منظم از اهمیت بالایی برخوردارند.
همچنین بخوانید: فیلتر روغن گیربکس خودرو، معرفی، عملکرد و نحوه تشخیص خرابی
رفع گرفتگی و انسداد
انسداد لولهها میتواند باعث گرم شدن زیاد موتور و کاهش عملکرد سیستم خنککننده گردد. علت این مشکلات میتواند به ایراد در سیستم خنک کننده، شکستن رادیاتور، گره خوردن شلنگها، شیرهای تنظیم دما، و خرابی پمپ آب بازگردد. تعمیرات لازم باید به سرعت انجام شود تا از خسارات بیشتر جلوگیری شود.
تعویض یا تعمیر پمپ آب
واترپمپ یکی از اجزای اصلی سیستم خنککننده است و در صورت خرابی، میتواند باعث گرم شدن بیش از حد موتور شود. تعمیر یا تعویض پمپ آب به موقع میتواند از آسیب به موتور جلوگیری کرده و عمر مفید رادیاتور را افزایش دهد.
رادیاتور ماشین وظیفه خنککردن آب موتور را بر عهده دارد. این قطعه باعث انتقال حرارت از آب داغ موتور به هوا میشود و در صورت عدم عملکرد صحیح، ممکن است موتور با مشکلات جدی مواجه شود. از اهمیت و نقش این قطعه در حفظ عملکرد بهینه خودرو، مطمئن شوید و با دقت بیشتری به نگهداری و تعمیرات آن بپردازید.
معضلات دمای خیلی پایین و بیشازحد بالای موتور
شاید درک مشکلات حاصل از بالا رفتن دمای موتور نسبت به مشکلاتی که دمای پایین به وجود میآورد، برای شما سادهتر باشد. بههرحال باید بدانید که نه افراط و نه تفریط. حد اعتدال حتی در دمای موتور هم باید رعایت شود.

مشکلاتی که از دمای بالا حاصل میشود:
- مایع به نقطهی جوش میرسد و از سیستم خنککننده به بیرون درز پیدا میکند، درنتیجه آب موجود در رادیاتور و موتور از میزان مشخصی کمتر میشود و آمپر بالا میرود.
- موتور قدرت و کشش حالت اصلی را ندارد و معمولاً بهصورت مشهودی ضعف پیدا میکند.
- برخی از اجزای حیاتی موتور مانند سوپاپها و شمعها به دلیل حرارت بسیار بالا ذوب میشوند.
- موتور دچار مشکل روغنسوزی میشود و کلاً عملکرد آن دچار اختلال میشود.
مشکلاتی که از دمای پایین حاصل میشود:
- چون روغن به دمای موردنظر نرسیده است، ویسکوزیتهی بالایی دارد و به همین جهت اصطکاک بین قطعات بسیار بیشتر است.
- درست مانند هنگامیکه دما بالا باشد، قدرت و کشش موتور کاهش چشمگیری دارد.
- نرسیدن روغن به همهی قطعاتی که نیاز به آن دارند.
- گاز بنزین درون مجاری عبوری بنزین تقطیر میشود که باعث ایجاد ایراد در احتراق میشود.
همچنین بخوانید:
اکتان بوستر چیست و چرا باید از آن استفاده کنیم؟
نگهداری رادیاتور خودرو
اولین و مهمترین نکته در نگهداری رادیاتور، بررسی منظم سطح آب و ضدیخ است. استفاده از ترکیب مناسب آب مقطر و ضدیخ استاندارد باعث جلوگیری از زنگزدگی، رسوبگرفتگی و یخزدگی در فصول سرد میشود. کاهش سطح مایع خنککننده میتواند نشانه نشتی در رادیاتور، شیلنگها یا واترپمپ باشد که باید سریعاً بررسی شود.
تمیز نگه داشتن پرههای رادیاتور نیز اهمیت زیادی دارد. تجمع گرد و غبار، گلولای یا حشرات روی پرهها باعث کاهش جریان هوا و افت عملکرد خنککنندگی میشود. شستوشوی ملایم رادیاتور با آب کمفشار میتواند به بهبود عملکرد آن کمک کند.
بررسی سلامت شیلنگها و درب رادیاتور از دیگر موارد ضروری است. شیلنگهای ترکخورده، بادکرده یا خشکشده باید بهموقع تعویض شوند. درب رادیاتور نیز باید فشار مناسب را حفظ کند؛ خرابی آن میتواند باعث بالا رفتن دمای موتور یا کم شدن آب رادیاتور شود.
تعویض دورهای مایع خنککننده طبق توصیه سازنده خودرو یکی دیگر از اصول نگهداری رادیاتور است. با گذشت زمان، ضدیخ خاصیت خود را از دست میدهد و ممکن است باعث خوردگی قطعات داخلی سیستم خنککننده شود.
در نهایت، توجه به علائمی مانند بالا رفتن آمپر آب، نشتی مایع خنککننده، بوی ضدیخ یا تغییر رنگ آب رادیاتور میتواند از بروز آسیبهای جدی به موتور جلوگیری کند.
نتیجه گیری
با توجه به اهمیت رادیاتور در سیستم خنککننده خودرو و نقش آن در حفظ دمای مناسب موتور، نگهداری منظم از این قطعه بسیار حائز اهمیت است. از این رو، تمیز کردن و تعویض مایع خنککننده، بررسی و چک کردن درپوش رادیاتور از جمله اقداماتی هستند که باید به صورت دورهای انجام شود. همچنین، تعمیرات و رفع عیوب باید به صورت منظم انجام شود تا از خسارات بیشتر جلوگیری شود. در نهایت، نگهداری و تعمیرات صحیح رادیاتور تویوتا نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است تا از وقوع مشکلاتی مانند نشتی آب یا کثیفی جلوگیری شود و عمر مفید این قطعه افزایش یابد.
پرسش های متداول
رادیاتور ماشین کجاست؟
رادیاتور ماشین معمولاً در قسمت جلوی خودرو و پشت جلوپنجره قرار دارد. این محل بهگونهای انتخاب شده تا بیشترین جریان هوا هنگام حرکت خودرو به رادیاتور برسد و عمل خنککاری موتور بهتر انجام شود. در برخی خودروها، فن رادیاتور هم در پشت آن نصب شده است.
تمیز کردن رادیاتور ماشین هر چند وقت یکبار لازم است؟
تمیز کردن رادیاتور ماشین معمولاً هر ۶ ماه تا یک سال توصیه میشود. اگر خودرو در مناطق پرگردوغبار یا ترافیک سنگین استفاده میشود، این بازه میتواند کوتاهتر باشد. تمیز بودن رادیاتور باعث گردش بهتر هوا و جلوگیری از داغ شدن موتور میشود.
علائم خرابی رادیاتور ماشین چیست؟
از نشانههای خرابی رادیاتور میتوان به بالا رفتن آمپر آب، نشتی مایع خنککننده، کم شدن مداوم آب رادیاتور، زنگزدگی یا گرفتگی پرهها و روشن شدن فن بهصورت غیرعادی اشاره کرد.
تفاوت آب معمولی و ضدیخ در عملکرد رادیاتور چیست؟
ضدیخ علاوهبر جلوگیری از یخزدگی، نقطه جوش آب را بالا میبرد و از زنگزدگی اجزای رادیاتور ماشین جلوگیری میکند. استفاده از آب معمولی بهتنهایی میتواند به مرور باعث رسوب و خرابی رادیاتور شود.
فن رادیاتور چه نقشی در عملکرد رادیاتور دارد؟
فن رادیاتور زمانی فعال میشود که جریان هوای طبیعی کافی نباشد. این قطعه با کمک به خنک شدن رادیاتور در ترافیک یا سرعت پایین از افزایش دمای موتور جلوگیری میکند.






ممنون از مقاله خوبتون،مخصوصا مشکلاتی که دمای پایین برای رادیاتور بوجود میاره،راجع به همچین چیزی اطلاعات نداشتم
سلام و وقت بخیر.بسیار خرسندیم از حسن نظر شما
وقتی متوجه نشتی از شیلنگ رادیاتور شدم فهمیدم که هواگیری نکردن چقدر میتونه مشکل ایجاد کنه. مقالتون خیلی کمک کرد که بفهمم باید چیکار کنم.
سلام.بسیار خرسندیم که مقاله برای شما مفید بوده
چک کردن سطح آب رادیاتور هر ماه، یا حتی قبل از تابستان، خیلی میتونه جلوی گرم شدن موتور رو میگیره.