- بدنه
- برقی
- سیستم ترمز
- گیربکس و انتقال نیرو
- جلوبندی
- موتور
- دسته موتور
- استکان تایپیت
- اویل پمپ
- تسمه دینام
- دنده CVT
- رینگ و پیستون موتور
- سرسیلندر
- شاتون
- شیر OCV
- کارتل روغن
- واشرجات و کاسه نمدهای موتور
- سوپاپ و میل سوپاپ
- میل لنگ
- هواکش موتور
- روغن و فیلتر روغن موتور
- یاتاقان
- موتور فن
- تسمه تایم
- کلاچ پروانه
- پروانه موتور
- زنجیر موتور
- پولی هرزگرد
- پولی سر دینام
- سایر قطعات موتوری
- خنک کننده و سوخت
- کالاهای مصرفی
- سایر قطعات
کمک فنر چیست؟ علائم خرابی کمک فنر

کمک فنر خودرو چیست؟
وقتی خودروی شما با دستانداز یا مانعی در جاده برخورد میکند، فنرهای سیستم تعلیق فشرده میشوند تا ضربه را جذب کنند. اما اگر فنرها بیش از حد سفت باشند، نمیتوانند ضربه را بهخوبی جذب کنند، و اگر بیش از حد نرم باشند، ممکن است مدت زیادی در حال ارتعاش باقی بمانند. اینجاست که کمک فنر وارد عمل میشود!
کمک فنرها بهعنوان یکی از اجزای مهم سیستم تعلیق خودرو طراحی شدهاند تا نوسانات فنر را کنترل کرده و تجربه رانندگی را نرمتر و پایدارتر کنند. وقتی چرخ خودرو از روی دستانداز عبور میکند، فنر جمع شده و فشار را جذب میکند. اگر این جمع شدن و بازگشت کنترل نشود، خودرو دچار تکانهای شدید و پیدرپی میشود. اینجاست که نقش کمک فنر مشخص میشود؛ این قطعه، حرکات فنر را کنترل کرده و از نوسانات بیش از حد آن جلوگیری میکند.در خودروهایی که از سیستم تعلیق فنر برگی استفاده میکنند، اصطکاک بین برگهای فنر بهطور طبیعی باعث کاهش نوسانات میشود. اما این اصطکاک همیشه ثابت نمیماند، زیرا شرایط روانکاری متغیر است. برای ایجاد میرایی ثابت و مؤثر، از کمک فنرهای مخصوص استفاده میشود. در ادامه این پست وبلاگ آموزشی با باور یدک همراه باشید تا درباره کمک فنر و کارکرد آن در خودرو اطلاعاتی به دست آورید.
عملکرد انواع کمک فنرها
در زیر انواع مختلف کمک فنر با عملکرد آنها ذکر شده است:
- هیدرولیک
- دو کاره
- تک کاره
- از نوع اصطکاکی
- نوع اهرمی
- از نوع تلسکوپی
در ادامه به بررسی انواع کمک فنر ها می پردازیم.
1- نوع هیدرولیک
تقریبا همه ماشینهای سواری از کمک فنرهای هیدرولیک استفاده میکنند. آنها مقاومت در برابر عمل فنر را با فشار دادن یک سیال از طریق شیرهای چک و سوراخهای کوچک افزایش میدهند.
2- دو کاره
کمک فنرهای دو کاره هم در هنگام فشردهسازی و هم در برگشت فنرها مقاومت میکنند.
3-تک لوله
کمک فنر تک اثر فقط در برگشت مقاومت نشان میدهد.
4-نوع اصطکاک
کمک فنرهای نوع اصطکاکی به دلیل ویژگیهای میرایی غیرقابل پیش بینی آنها تقریباً منسوخ شدهاند.
همچنین بخوانید:فیلتر هوا چیست؟ کارکرد فیلتر هوا در خودرو
5-نوع اهرمی
کمک فنر اهرمی از نوع غیر مستقیم است. از طریق یک اهرم و پیوند به شاسی پیچ میشود. همانطور که محور بالا و پایین میرود، یک آرایش پیستونی دوتایی، روغن را از یک سوپاپ عبور میدهد.
6- نوع تلسکوپی
یک نوع کمک فنر خودرو، تلسکوپی است.
شکل: کمک فنر تلسکوپی
شکل بالا کمک فنر تلسکوپی را نشان میدهد. چشم بالایی آن به محور و چشم پایینی به قاب شاسی متصل است. یک سوپاپ دو طرفه A به یک میله G وصل شده است. یک شیر دو طرفه دیگر B به انتهای پایین سیلندر C متصل است.
سیال در فضای بالا و پایین دریچه A و همچنین در فضای حلقوی بین سیلندر C و لوله D که به فضای زیر شیر B متصل است. سر J دارای یک غده H است. هر مایعی که توسط میله جدا میشود. G از طریق گذرگاه مایل به فضای حلقوی پایین میآید.
شکل: کمک فنر دو لولهای
کمک فنر دو لولهای از یک سیلندر داخلی و یک سیلندر خارجی درست شده. در داخل سیلندر داخلی روغن وجود دارد و میله پیستون به شیر پیستون متصل است. سیلندر بیرونی هم مانند یک مخزن است و داخل آن گاز کم فشار وجود دارد.
شکل: کمک فنر تک لوله
این شوکهای گاز فشار بالا هستند که دارای یک لوله فشار هستند. این لوله فشار از دو پیستون، یک پیستون تقسیم کننده و یک پیستون کار تشکیل شده است. پیستونها و میلههای نصب شده از نظر طراحی شبیه به شوکهای دو لولهای هستند.
کمک فنر تک لولهای به صورت وارونه یا سمت راست به بالا نصب میشود و در هر صورت کار میکند. با توجه به انعطافپذیری آن، شوکهای تک لولهای با فنر جزء مهمی برای تحمل وزن خودرو هستند.
کمک فنر تک لولهای شیر پایه ندارد. شوک تک لولهای سطح و ظرفیت حمل بیشتری دارد. اینها به خوبی شناخته شدهاند زیرا مقدار بالای روغن به دفع سریعتر گرما و کاهش محو شدن کمک میکند.
دریچه های قرقره با استفاده از یک آستین استوانهای توخالی با یک گذرگاه روغن ماشینکاری شده طراحی شدهاند که در تماس با دیسکها یا شیمهای انعطاف پذیر سنتی است.
کارکرد کمک فنر
کمک فنر به شرح زیر عمل میکند وقتی وسیله نقلیه با ضربهای روبرو میشود، چشم پایین به سمت بالا حرکت میکند. بنابراین، سیال از سمت پایین شیر A به سمت بالایی آن عبور میکند. اما از آنجایی که حجم فضای بالای شیر A کمتر از حجم میله G است، سیال بر روی شیر B فشار وارد میکند.
این فشار سیال از طریق دهانه شیر باعث ایجاد نیروی میرایی میشود. بنابراین، هنگامی که چشم پایین E به سمت پایین حرکت میکند، مایع از سمت بالایی دریچه A به سمت پایین و همچنین از سمت پایین دریچه B به سمت بالایی آن عبور میکند.
کمک فنر باید طبق توصیه سازنده یا در مواقعی که شرایط آن لازم است در فواصل منظم با مایع کمک فنر پر شود. کمک فنرهای تلسکوپی مدرن دیگر سرویس نمیشوند. اگر نشتی دارند یا مقاومت مناسبی برای فشار و کشیدن ندارند، باید تعویض شوند.
این فشار سیال از طریق دهانه شیر باعث ایجاد نیروی میرایی میشود. بنابراین، هنگامی که چشم پایین E به سمت پایین حرکت میکند، مایع از سمت بالایی دریچه A به سمت پایین و همچنین از سمت پایین دریچه B به سمت بالایی آن عبور میکند. کمک فنر باید طبق توصیه سازنده یا در مواقعی که شرایط آن لازم است در فواصل منظم با مایع کمک فنر پر شود. کمک فنرهای تلسکوپی مدرن دیگر سرویس نمیشوند. اگر نشتی دارند یا مقاومت مناسبی برای فشار و کشیدن ندارند، باید تعویض شوند.
همچنین بخوانید: بررسی مشخصات فنی و قیمت تویوتا لوین هیبرید ۲۰۲۳ و مقایسه با تویوتا کرولا 2023
تست کمک فنر
کمک فنرها باید با بالا و پایین بردن سریع جلو یا عقب خودرو تست شوند. اگر خودرو تقریباً بلافاصله استراحت نکرد، کمک فنرها باید برای آزمایش بیشتر خارج شوند. اغلب نویز ناشی از شل شدن اتصالات بازو به فریم کمک فنر است. این مفاصل باید همیشه سفت نگه داشته شوند.
مواقعی که کمک فنر خراب شود کارکرد آن نامنظم میشود و دچار صدا و لرزش میشود.
بررسی کنید که چشمهای نصب کمک فنر محکم روی بوتههای لاستیکی قفل شده باشند و فرسوده نشده باشند. قطعات فرسوده یا آسیب دیده را تعویض کنید. سایر علل احتمالی سر و صدا، اعوجاج لولهها یا برجستگیها در برابر موانع، به سنگهای پرتاب شده توسط چرخها است.
ارتعاشات در اثر میرایی ممکن است به عنوان افزایش یا کاهش توانایی میرایی رخ دهد. به طور کلی، مورد اول نادر است و از غلیظ شدن سیال یا از تطابق نزدیکتر دریچهها و تنظیم و در نتیجه افزایش مقاومت کمک فنر ناشی میشود. مورد دوم ممکن است در نتیجه شکستن برخی از قسمتهای داخلی، کمبود مایع یا گیر کردن دریچهها باشد.
دلایل خراب شدن کمک فنر
تا اینجا با علائم خرابی آشنا شدیم. حالا میخواهیم ببینیم که چه دلایلی در خرابی آن نقش دارد. از جمله:
- عبور از جادههای ناهموار با موانع زیاد
- گرفتن ترمزهای ناگهانی
- سنگین شدن بار خودرو
- فرسودگی
- نشتی روغن کمک فنر
تشخیص خرابی کمک فنر خودرو
با توجه به مواردی که در بالا به آنها اشاره کردیم، میتوانیم به خرابی پی ببریم. با این حال، اگر میخواهیم مطمئنتر شویم، بهتر است که از روش تست کمک فنر استفاده کنیم.
آیا کمک فنر قابل تعمیر است؟
اگر مشکل شدید نباشد، میتوان آن را تعمیر کرد. البته همانطور که گفتیم، کمک فنر انواع مختلفی دارد و تعمیر هر یک با توجه به ویژگیهای آن متفاوت است. اما بهطور کلی، در بیشتر اوقات کمک فنر باید تعویض شود.
چگونه طول عمر مفید کمک فنر را افزایش دهیم؟
می دانیم که کمک فنرها نقش مهمی در کنترل نوسانات، پایداری خودرو و راحتی رانندگی دارند. با رعایت برخی نکات ساده، میتوان طول عمر این قطعات را افزایش داد و از هزینههای زودهنگام تعمیر و تعویض جلوگیری کرد. در ادامه، چند روش موثر برای حفظ و افزایش دوام کمک فنرها بررسی شده است.
۱. رانندگی صحیح و هوشمندانه
یکی از مهمترین عواملی که بر سلامت کمک فنرها تأثیر میگذارد، نحوه رانندگی است. اگر هنگام رانندگی دقت کافی نداشته باشید و مدام چرخهای خودرو را درون چالهها و دستاندازهای خیابان بیندازید، فشار زیادی به سیستم تعلیق وارد شده و کمک فنرها سریعتر فرسوده میشوند. هنگام عبور از مسیرهای ناهموار، کاهش سرعت و انتخاب مسیر مناسب میتواند تأثیر بسزایی در کاهش فشار بر کمک فنرها داشته باشد.
علاوه بر این، ترمزهای ناگهانی نیز فشار شدیدی بر سیستم تعلیق وارد میکنند. زمانی که بهطور مداوم و با شدت بالا ترمز میگیرید، نهتنها لنتهای ترمز زودتر مستهلک میشوند، بلکه ضربات شدید ناشی از کاهش ناگهانی سرعت، باعث کاهش عمر کمک فنرها نیز خواهد شد. بنابراین، همیشه سعی کنید با رعایت فاصله ایمن و پیشبینی مسیر، از ترمزگیریهای ناگهانی پرهیز کنید تا فشار کمتری به اجزای مختلف سیستم تعلیق وارد شود.
۲. تنظیم و بررسی دوره ای جلوبندی
جلوبندی خودرو تأثیر مستقیمی بر عملکرد کمک فنرها دارد. اگر اجزای جلوبندی مانند سیبکها، بوشها یا میلتعادل دچار مشکل شوند، توزیع وزن خودرو روی کمک فنرها نامتعادل شده و فشار مضاعفی بر آنها وارد میشود. در این شرایط، کمک فنرها نمیتوانند بهدرستی وظیفه خود را انجام دهند و دچار استهلاک زودرس خواهند شد.
برای جلوگیری از این مشکل، توصیه میشود که جلوبندی خودرو را بهطور دورهای بررسی کنید. اگر احساس میکنید خودرو در هنگام رانندگی ناپایدار است، فرمان لرزش دارد یا در عبور از ناهمواریها صدای غیرعادی از زیر خودرو شنیده میشود، ممکن است نشانهای از خرابی در جلوبندی باشد که باید در سریعترین زمان ممکن بررسی و برطرف شود.
۳. بررسی وضعیت لاستیکها و توجه به تراز بودن آن ها
لاستیکهای خودرو نقش مهمی در توزیع صحیح نیروهای وارد شده به سیستم تعلیق دارند. اگر لاستیکها دچار ساییدگی نامتقارن باشند یا فشار باد آنها تنظیم نباشد، نیروی وارد بر چرخها بهطور نامتوازن به کمک فنرها منتقل شده و باعث کاهش عمر مفید آنها میشود.
برای جلوگیری از این مشکل، باید بهطور منظم فشار باد لاستیکها را بررسی کرده و در صورت نیاز، آنها را تنظیم کنید. علاوه بر این، تنظیم بالانس و میزان فرمان (تراز بودن چرخها) از دیگر اقداماتی است که میتواند فشار وارد بر کمک فنرها را کاهش داده و طول عمر آنها را افزایش دهد.
سؤالات متداول
۱. تعویض کمک فنر چقدر زمان میبرد و چقدر هزینه دارد؟
برای تعویض یک جفت کمک فنر حدوداً به ۲ ساعت زمان نیاز داریم. اما اگر بخواهیم تمامی کمک فنرها را تعویض کنیم، ۳ تا ۴ ساعت طول خواهد کشید. هزینه تعویض در هر تعمیرگاه میتواند متفاوت باشد، اما بهطور کلی بر اساس ساعت تعیین میشود.
۲. آیا سنگین بودن خودرو میتواند کمک فنرها را خراب کند؟
بله، یکی از دلایل اصلی خرابی کمک فنر خودرو، سنگینی بار خودرو است. هرچه خودرو سبکتر باشد، فشار کمتری هم به آن وارد خواهد شد.
۳. آیا خرابی کمک فنر میتواند تعادل خودرو را تحت تأثیر قرار دهد؟
خرابی کمک فنر ارتباط مستقیمی با از دست رفتن تعادل خودرو دارد. این قطعه بخشی از سیستم تعلیق است و وجود مشکل در آن باعث میشود که راننده کنترل خودرو را بهویژه در پیچها از دست بدهد.
سخن آخر
امیدواریم که با خواندن این مقاله از باوریدک با عملکرد کمک فنر و علائم و دلایل خرابی کمک فنر آشنا شده باشید. کمک فنر یکی از اجزای اصلی سیستم تعلیق است و عملکرد صحیح آن برای خودرو حیاتی محسوب میشود. با سرویسهای دورهای خودرو و همچنین توجه به نشانههایی که به آنها اشاره کردیم، میتوانیم خرابی کمک فنر را در مراحل اولیه تشخیص دهیم و نسبت به تعمیر یا تعویض آن اقدام کنیم.
سلام
چقدر مطالب وبلاگ مفید هستند ممنونم از مقالاتتون
سلام وقت بخیر همراه عزیز باور یدک؛
ممنونم از لطف و نظر شما.