علائم خرابی کلاچ کمپرسور و 5 روش جلوگیری

با روشن کردن کولر خودرو، انتظار می رود که بعد از چند لحظه هوای خنک از دریچه ها خارج شود؛ اما گاهی به جای سرمای مناسب، با صدای غیرعادی، بوی سوختگی یا درگیر نشدن کمپرسور کولر مواجه می شوید. در این شرایط یکی از بخش هایی که باید بررسی شود، کلاچ کمپرسور است. این قطعه با دریافت فرمان از سیستم کولر، موجب به حرکت درآوردن کمپرسور می شود و در صورت خاموش بودن کولر، ارتباط آن با موتور قطع می شود. به همین علت خرابی کلاچ کمپرسور عملکرد کل سیستم تهویه را تحت تاثیر قرار می دهد.

خرابی کلاچ کمپرسور معمولا با یک نشانه ساده شروع می شود؛ مثلا صدایی که فقط هنگام روشن کردن کولر شنیده می شود یا سرد و گرم شدن متناوب باد کولر. بی توجهی به همین نشانه های اولیه ممکن است باعث فرسودگی بیشتر کلاچ، آسیب به بلبرینگ یا حتی وارد شدن فشار به خود کمپرسور شود. در این مقاله ابتدا مهم ترین علائم خرابی کلاچ کمپرسور را بررسی می کنیم، سپس به سراغ دلایل رایج خرابی می رویم و در ادامه 5 روش کاربردی برای جلوگیری از خرابی زودهنگام آن را توضیح می دهیم.

کلاچ کمپرسور کولر چیست و چه وظیفه ای دارد؟

کلاچ کمپرسور کولر از اجزای سیستم تهویه مطبوع خودرو است که در کنار کمپرسور برای ایجاد سرمای مناسب فعالیت می کند. وظیفه کلاچ کمپرسور این است که کمپرسور را در زمان مورد نیاز درگیر یا از مدار خارج کند تا فقط زمانی که به آن نیاز است، کمپرسور شروع به کار کند. هنگام درگیر شدن کلاچ، نیروی موتور را به کمپرسور کولر منتقل می کند و باعث می شود مبرد در مدار سیستم گردش داشته باشد. مبرد پس از عبور از بخش های مختلف سیستم، در کندانسور خنک می شود و سپس در اواپراتور برای جذب گرمای داخل کابین مورد استفاده قرار می گیرد. در نهایت هوای خنک از طریق دریچه های کولر وارد کابین می شود.

بنابراین، کلاچ کمپرسور وظیفه دارد زمان فعالیت کمپرسور را کنترل کند و اجازه ندهد کمپرسور به صورت مداوم کار کند. اگر کلاچ همیشه در حالت درگیر باقی بماند، علاوه بر کاهش بازدهی مصرف سوخت، فشار اضافی به موتور و سایر اجزای سیستم تهویه مطبوع وارد می شود. از طرف دیگر، خرابی کلاچ کمپرسور می تواند این فرآیند را مختل کرده و باعث شود سیستم کولر خودرو عملکرد مناسبی نداشته باشد.

اگرچه کلاچ کمپرسور کولر خودرو برای کارکرد طولانی مدت طراحی شده است، اما مانند هر قطعه مکانیکی و الکتریکی دیگری ممکن است به مرور زمان دچار فرسودگی یا خرابی شود. در ادامه با برخی از رایج ترین علائم خرابی کلاچ کمپرسور کولر آشنا می شویم.

همچنین بخوانید: همه چیز درباره کارکرد کمپرسور کولر خودرو + 5 علائم خرابی

علائم خرابی کلاچ کمپرسور کولر چیست؟

1. روشن نشدن کمپرسور هنگام فعال کردن کولر

یکی از واضح ترین علائم خرابی کمپرسور کولر، روشن نشدن کمپرسور پس از فعال کردن کولر است. در حالت عادی، با روشن کردن کولر، کلاچ کمپرسور درگیر می شود و نیروی موتور را به کمپرسور منتقل می کند. اگر کلاچ نتواند درگیر شود، کمپرسور نیز شروع به کار نمی کند و در نتیجه گردش مبرد در مدار کولر انجام نخواهد شد.

این مشکل می تواند به دلایل مختلفی مانند خرابی سیم پیچ کلاچ، قطع شدن جریان برق، فرسودگی صفحه کلاچ یا وجود ایراد در مدار کنترل کولر ایجاد شود. برای بررسی اولیه می توان هنگام روشن بودن کولر، قسمت جلویی کمپرسور را مشاهده کرد و وضعیت درگیر شدن کلاچ را بررسی کرد. البته تشخیص قطعی علت خرابی کلاچ کمپرسور نیاز به بررسی برق ورودی و سایر اجزای سیستم توسط تعمیرکار دارد.

2. صدای غیرعادی از قسمت کمپرسور

شنیدن صدای غیرعادی هنگام روشن کردن کولر یکی دیگر از علائم خرابی کلاچ کمپرسور است. کلاچ و بلبرینگ کمپرسور در زمان فعالیت سیستم تحت فشار و چرخش قرار دارند و فرسودگی هر یک از این قطعات می تواند باعث ایجاد صدا شود. معمولا صدای سوت، جیغ یا صدای زیر می تواند با فرسودگی بلبرینگ ارتباط داشته باشد، در حالی که خرابی شدیدتر یا گیرپاژ بلبرینگ ممکن است صدای ساییدگی و خرخر ایجاد کند.

نکته مهم این است که صدای کمپرسور را نباید نادیده گرفت؛ زیرا ادامه کار در چنین شرایطی می تواند باعث افزایش فشار روی کلاچ، پولی و حتی تسمه شود. البته تشخیص اینکه صدا دقیقا از کلاچ، بلبرینگ یا بخش داخلی کمپرسور ایجاد شده، نیاز به بررسی دقیق دارد.

3. درگیر و آزاد شدن مکرر کلاچ کمپرسور

در شرایط عادی، کلاچ کمپرسور باید متناسب با نیاز سیستم کولر درگیر و آزاد شود. اما اگر این اتفاق با فاصله های بسیار کوتاه و به صورت مکرر رخ دهد، ممکن است مشکلی در عملکرد سیستم وجود داشته باشد. در این حالت ممکن است احساس کنید سرمای کولر مرتب کم و زیاد می شود یا صدای درگیر شدن کلاچ به دفعات شنیده می شود.

خرابی خود کلاچ، ایراد در سیم کشی و مدار برق، پایین بودن سطح گاز مبرد یا وجود مشکل در فشار سیستم می تواند باعث این وضعیت شود. بنابراین درگیر و آزاد شدن مکرر کلاچ لزوما به معنی خراب بودن خود کلاچ نیست و بهتر است قبل از تعویض قطعه، کل سیستم کولر بررسی شود. ادامه کار کولر در این شرایط می تواند فشار بیشتری به کمپرسور و سایر اجزای سیستم وارد کند.

4. کاهش سرمای کولر خودرو

کاهش قدرت سرمایش کولر یکی از علائمی است که معمولا بیشتر از سایر نشانه ها توسط راننده احساس می شود. زمانی که کلاچ کمپرسور به درستی درگیر نشود، کمپرسور نمی تواند به شکل صحیح کار کند و گردش مبرد در مدار با مشکل مواجه می شود. در نتیجه ممکن است هوای خروجی از دریچه ها نسبت به گذشته گرم تر باشد یا کولر برای خنک کردن کابین زمان بیشتری نیاز داشته باشد.

اگر کلاچ کاملا درگیر نشود، کمپرسور نمی تواند فشار مورد نیاز برای گردش مبرد را ایجاد کند و در موارد شدید ممکن است باد کولر کاملا گرم شود. با این حال، کاهش سرمای کولر همیشه به خرابی کلاچ مربوط نیست و مواردی مانند کمبود گاز مبرد، گرفتگی مدار، خرابی کمپرسور یا ایراد در سایر اجزای سیستم تهویه نیز می توانند همین علامت را ایجاد کنند. به همین دلیل بهتر است پیش از تعویض کلاچ، علت اصلی کاهش سرمایش مشخص شود.

5. بوی سوختگی هنگام روشن بودن کولر

استشمام بوی سوختگی پس از روشن کردن کولر می تواند نشانه وارد شدن فشار یا اصطکاک غیرطبیعی به کلاچ کمپرسور باشد. زمانی که صفحه کلاچ به طور کامل درگیر نمی شود یا بلبرینگ و پولی دچار مشکل شده اند، اصطکاک افزایش پیدا می کند و حرارت زیادی تولید می شود. این حرارت می تواند باعث ایجاد بوی سوختگی در اطراف کمپرسور یا تسمه شود.

در برخی موارد، گیر کردن کلاچ یا کمپرسور نیز باعث می شود تسمه برای چرخاندن مجموعه تحت فشار بیشتری قرار بگیرد و در نتیجه بوی لاستیک یا سوختگی ایجاد شود. اگر این بو همراه با صدای غیرعادی، دود یا افزایش حرارت باشد، بهتر است استفاده از کولر متوقف شده و سیستم توسط تعمیرکار بررسی شود؛ زیرا ادامه کار می تواند به تسمه و سایر قطعات مرتبط آسیب بیشتری وارد کند.

6. لرزش کمپرسور یا موتور هنگام فعال شدن کولر

لرزش محسوس هنگام روشن کردن کولر نیز می تواند نشانه وجود مشکل در کلاچ یا خود کمپرسور باشد. در حالت عادی، درگیر شدن کلاچ ممکن است تغییر بسیار جزئی در دور موتور ایجاد کند، اما نباید باعث لرزش شدید یا غیرعادی موتور شود. اگر هنگام فعال شدن کولر لرزش قابل توجهی احساس می کنید، ممکن است کلاچ به صورت نامناسب درگیر شود یا کمپرسور در برابر چرخش مقاومت غیرعادی ایجاد کند.

فرسودگی کلاچ، خرابی بلبرینگ، مشکل در پولی یا حتی ایراد داخلی کمپرسور می تواند چنین حالتی ایجاد کند. همچنین در خودروهایی که سیستم موتور یا دسته موتور وضعیت مناسبی ندارد، لرزش هنگام روشن شدن کولر ممکن است بیشتر احساس شود. بنابراین برای تشخیص دقیق، باید وضعیت کلاچ، کمپرسور، تسمه و همچنین عملکرد موتور در زمان فعال شدن کولر به صورت همزمان بررسی شود.

همچنین بخوانید: راهنمای کامل تعویض گاز کولر و کمپرسور تویوتا کمری (مدل‌های 2010 تا 2020)

علت خرابی کلاچ کمپرسور کولر چیست؟

• فرسودگی صفحه و بلبرینگ کلاچ: استفاده مداوم، اصطکاک و حرارت باعث فرسودگی این قطعات شده و می تواند درگیری ناقص کلاچ یا ایجاد صداهای غیرعادی را به دنبال داشته باشد.
• خرابی سیم پیچ یا کویل کلاچ: سوختن، اتصال کوتاه یا آسیب دیدن کویل باعث می شود میدان مغناطیسی کافی برای درگیر کردن صفحه کلاچ ایجاد نشود.
• بالا بودن فشار گاز کولر: شارژ بیش از حد گاز یا گرفتگی مدار باعث افزایش فشار سیستم شده و ممکن است برای محافظت از کمپرسور، کلاچ از مدار خارج شود.
• مشکلات سیستم برق خودرو: خرابی فیوز، رله، سیم کشی، سوکت یا اتصال بدنه می تواند مانع رسیدن برق و فرمان لازم به کلاچ شود.
• گیرپاژ یا خرابی خود کمپرسور: خرابی قطعات داخلی یا گیرپاژ کمپرسور مقاومت زیادی هنگام چرخش ایجاد کرده و فشار بیش تری به کلاچ و تسمه وارد می کند.

روش های جلوگیری از خرابی کلاچ کمپرسور کولر خودرو

1. سرویس منظم سیستم کولر خودرو

سرویس دوره ای سیستم کولر باعث می شود مشکلاتی مانند فرسودگی کلاچ، نشتی گاز، خرابی بلبرینگ یا ایرادهای الکتریکی زودتر شناسایی شوند. بررسی منظم کمپرسور و سایر اجزای سیستم، احتمال خرابی ناگهانی کلاچ و هزینه های بیشتر تعمیر را کاهش می دهد.

2. بررسی سطح و فشار گاز کولر

کمبود یا افزایش بیش از حد گاز مبرد می تواند عملکرد کمپرسور و کلاچ را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل بهتر است فشار و میزان گاز توسط تجهیزات مناسب بررسی شود و از اضافه کردن گاز بدون مشخص شدن علت مشکل خودداری کنید. شارژ صحیح سیستم فشار کاری کمپرسور را در محدوده مناسب نگه می دارد.

3. توجه به صداهای غیرعادی کمپرسور

صدای سوت، خرخر، ساییدگی یا صدای غیرمعمول هنگام روشن شدن کولر می تواند از نشانه های اولیه خرابی بلبرینگ یا کلاچ باشد. توجه به این صداها و بررسی سریع آنها می تواند از ادامه پیدا کردن آسیب و درگیر شدن سایر قطعات جلوگیری کند.

4. بررسی تسمه و پولی کمپرسور

تسمه و پولی نقش مهمی در انتقال نیروی موتور به کمپرسور دارند. فرسودگی، ترک خوردگی، شل بودن تسمه یا خرابی پولی می تواند فشار بیشتری به کلاچ وارد کند. بنابراین وضعیت تسمه و پولی باید در سرویس های دوره ای بررسی شود تا در صورت مشاهده ساییدگی یا آسیب، به موقع تعویض شوند.

5. جلوگیری از وارد شدن فشار اضافی به سیستم کولر

استفاده از کولر در شرایطی که سیستم دچار ایراد، نشتی یا فشار نامناسب است، می تواند بار بیشتری به کمپرسور و کلاچ وارد کند. همچنین باید از شارژ بیش از حد گاز یا استفاده از مواد نشتی گیر بدون تشخیص دقیق مشکل خودداری شود. برطرف کردن ایرادهای سیستم در مراحل اولیه، یکی از بهترین راه ها برای افزایش عمر کلاچ کمپرسور است.

نحوه تست کلاچ کمپرسور کولر خودرو

برای تست کلاچ کمپرسور ابتدا خودرو را روشن کنید و کولر را روی بیشترین میزان سرمایش قرار دهید. سپس در حالی که موتور در حال کار است، به قسمت جلویی کمپرسور نگاه کنید. زمانی که کولر را روشن می کنید، صفحه کلاچ باید با صدای درگیر شدن به پولی متصل شده و همراه آن شروع به چرخش کند. اگر پولی می چرخد اما صفحه کلاچ ثابت می ماند، احتمال وجود مشکل در کلاچ یا مدار برق آن وجود دارد.

در مرحله بعد می توان عملکرد برق ورودی به کلاچ را بررسی کرد. با استفاده از مولتی متر یا تجهیزات مناسب، ولتاژ ورودی به کویل کلاچ اندازه گیری می شود. اگر برق مناسب به کویل می رسد اما کلاچ درگیر نمی شود، احتمال خرابی کویل یا خود مجموعه کلاچ بیشتر است. در مقابل، اگر برق به کلاچ نمی رسد، باید مواردی مانند فیوز، رله، سیم کشی، سوکت و سنسورهای فشار بررسی شوند.

همچنین باید به صدا و نحوه چرخش پولی توجه کرد. صدای سوت، خرخر، ساییدگی یا لرزش غیرعادی می تواند نشانه فرسودگی بلبرینگ یا وجود مشکل مکانیکی باشد. تست دقیق کلاچ کمپرسور بهتر است توسط تعمیرکار و با ابزار مناسب انجام شود؛ زیرا درگیر نشدن کلاچ همیشه به معنی خرابی خود کلاچ نیست و ممکن است سیستم به دلیل کمبود یا افزایش فشار مبرد، برای محافظت از کمپرسور اجازه فعال شدن آن را ندهد.

همچنین بخوانید: وظیفه اواپراتور کولر خودرو چیست؟ علائم خرابی، قیمت و اجزای آن

پرسش های متداول