مقدمه
جوش آوردن موتور خودرو همیشه یک اتفاق ناگهانی و بیدلیل نیست. وقتی موتور خودرو شما داغ میشود، یعنی چیزی در سیستم خنککننده خودرو درست کار نمیکند. ممکن است مایع خنککننده کافی در جریان نباشد، ترموستات گیر کرده باشد یا فن رادیاتور دیگر کار نکند. اگر این مشکلات به موقع تشخیص داده نشوند، میتوانند باعث تاب برداشتن سر سیلندر، سوختن واشرها و حتی خرابی کامل موتور خودرو شوند.
خوشبختانه بسیاری از این مشکلات قابل پیشگیری هستند. با رعایت نگهداریهای اولیه مثل تعویض روغن، بررسی منظم کولانت و سرویسهای دورهای، میتوان از جوش آمدن موتور خودرو جلوگیری کرد و هزینههای سنگین تعمیر را کاهش داد. در این مقاله، به بررسی علت جوش آوردن موتور خودرو، نشانههای آن، راههای رفع مشکل و نکاتی برای پیشگیری میپردازیم.
همچنین بخوانید: چرا چراغ چک ماشین روشن می شود؟ بررسی دلایل و نتایج
جوش آوردن موتور خودرو به چه معنی است؟
در روزهای گرم سال، جوش آوردن موتور خودرو یکی از مشکلات شایع خودروها است و دلایل متعددی میتواند داشته باشد. علاوه بر این، دمای بالای هوا و استفاده از کولر و سیستم تهویه در تابستان نیز میتواند فشار بیشتری به موتور وارد کند و احتمال حوش آمدن موتور خودرو آن را افزایش دهد. البته در صورتی که قطعات موتور یا سیستم خنککننده دچار مشکل باشند. نکته مهم این است که روشن کردن کولر به خودی خود مشکلی ایجاد نمیکند، به دلیل اینکه خودروها طوری طراحی شدهاند که حتی با روشن بودن تهویه هم به خوبی کار کنند. اما اگر بخشهایی از سیستم مشکل داشته باشند، استفاده از کولر میتواند باعث شود موتور سریعتر به جوش بیاید.
زمانی که دمای آب و خنککننده موتور از حد مجاز بالاتر رود، فشار در مسیر گردش آن افزایش پیدا میکند و بخار از نقاط مختلف سیستم خارج میشود. در این حالت، آمپر آب روی داشبورد به نزدیکی H یا Hot میرسد و در خودروهایی که این آمپر را ندارند، چراغ هشدار دمای آب روشن میشود. در هر دو حالت، مشخص میشود که موتور خودرو در حال جوش آوردن است.
دلایل جوش آوردن موتور خودرو
موتورهای احتراقی ممکن است به دلایل مختلف بیش از حد داغ شوند، اما عامل اصلی معمولاً مشکل در سیستم خنککننده است. وقتی گرمای تولیدشده در موتور نتواند بهخوبی دفع شود، دمای موتور بالا رفته و جوش میآورد. عواملی مثل نشتی سیستم خنککننده، خرابی فن رادیاتور، پمپ آب معیوب، سطح پایین روغن موتور یا مشکل در ترموستات میتوانند باعث داغ شدن موتور شوند. بیتوجهی به این مسائل میتواند منجر به آسیب جدی موتور، از جمله یاتاقانزدگی و سوختن واشر سرسیلندر شود.
نشتی سیستم خنککننده
وظیفه سیستم خنککننده خودرو، کنترل دمای موتور و دفع حرارت اضافی است. این کار با گردش مایع خنککننده در اطراف بلوک موتور و سرسیلندر و بازگشت آن به رادیاتور انجام میشود. هر گونه نشتی در این سیستم میتواند باعث کاهش سطح مایع خنککننده و افزایش دمای موتور شود، که نهایتاً به جوش آوردن خودرو منجر میشود. نشتی ممکن است از شلنگهای فرسوده، واشر خراب، ترک در بلوک موتور یا آسیب رادیاتور ناشی شود. انجام بازرسیهای دورهای و نگهداری منظم بهترین راه برای پیشگیری از مشکلات ناشی از نشتی است.
ایراد در واتر پمپ
مایع خنککننده بدون پمپ آب بهخودیخود در موتور گردش نمیکند. پمپ آب، مایع را بین رادیاتور و موتور به جریان درمیآورد. وقتی پمپ خراب شود یا پرههای آن فرسوده یا از حرکت باز ایستند، جریان کولانت مختل میشود و موتور سریعاً داغ میکند. در چنین شرایطی، تعویض واتر پمپ ضروری است تا از جوش آوردن موتور خودرو جلوگیری شود.
رادیاتور آسیبدیده
رادیاتور را میتوان قلب سیستم خنککننده دانست. مایع خنککننده دائماً بین موتور و رادیاتور در گردش است تا گرمای اضافی موتور دفع شود. اگر مجاری رادیاتور مسدود شوند یا پرههای آن خم یا آسیب دیده باشند، انتقال گرما کاهش مییابد و موتور بیش از حد داغ میشود. همچنین نشتی رادیاتور باعث کاهش سطح کولانت و ورود هوا به سیستم میشود که قدرت خنککنندگی را کاهش داده و موتور را به جوش آوردن میرساند.
سطح پایین روغن موتور
روغن موتور وظیفه روانکاری قطعات متحرک پیشرانه و کاهش اصطکاک تولیدکننده حرارت را بر عهده دارد. وقتی سطح روغن پایین باشد، قطعات کمتر روانکاری میشوند و اصطکاک و گرما افزایش مییابد. علاوه بر این، روغن به انتقال گرما از موتور کمک میکند و نقش خنککننده جزئی دارد. بررسی روزانه سطح روغن و تعویض به موقع آن، یکی از سادهترین راهها برای جلوگیری از جوش آوردن موتور است.
مقایسه دلایل شایع جوش آوردن موتور و تأثیر هرکدام بر عملکرد خودرو
| دلیل جوش آوردن موتور | قطعه یا بخش درگیر | تأثیر بر عملکرد خودرو | میزان خطر برای موتور | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|---|---|
| نشتی مایع خنککننده | شلنگها، رادیاتور، واشرها | افزایش سریع دما و افت راندمان | زیاد | بررسی نشتی و تعویض قطعه معیوب |
| خرابی واتر پمپ | پمپ آب موتور | اختلال در گردش کولانت | زیاد | تعویض فوری واتر پمپ |
| رادیاتور مسدود یا آسیبدیده | رادیاتور و پرهها | کاهش دفع حرارت موتور | زیاد | شستشو یا تعویض رادیاتور |
| گیر کردن ترموستات | ترموستات | حبس گرما در موتور | متوسط | بررسی و تعویض ترموستات |
| سطح پایین روغن موتور | سیستم روغنکاری | افزایش اصطکاک و افت قدرت | متوسط | افزودن یا تعویض روغن مناسب |
| خرابی فن رادیاتور | فن و سنسور دما | داغ شدن موتور در ترافیک | کم | بررسی برق فن و سنسورها |
علائم جوش آوردن موتور خودرو چیست؟
وقتی موتور خودرو بیش از حد داغ میشود، این موضوع به سادگی پنهان نمیماند و با چند نشانه واضح خود را نشان میدهد. شناسایی زودهنگام علائم جوش آوردن موتور خودرو میتواند از آسیب جدی به موتور جلوگیری کند.
- عقربه دمای موتور در منطقه قرمز
وقتی عقربه دما روی داشبورد وارد محدوده قرمز میشود یا چراغ هشدار دما روشن میگردد، یعنی کولانت موتور نمیتواند گرما را بهخوبی دفع کند. در این شرایط باید خودرو را ایمن کنار بزنید و موتور را خاموش کنید. - بخار یا دود از زیر کاپوت
بخار سفید نشاندهنده جوشیدن کولانت است، اما دود تیره ممکن است به معنای سوختن روغن یا مشکلات الکتریکی باشد. در هر صورت، توقف فوری و بررسی موتور ضروری است. - روشن شدن چراغهای هشدار داشبورد
چراغ دما، هشدار Engine Overheating یا حتی چراغ Check Engine میتوانند نشانه داغ شدن موتور باشند. چراغ قرمز یعنی فوراً توقف کنید و چراغ زرد به معنی نیاز به رسیدگی سریع است. - بوی غیرطبیعی
بوی شیرین معمولاً نشانه نشت کولانت و بوی سوختگی نشانه داغ شدن روغن یا قطعات پلاستیکی است. هر دوی این بوها هشدار جدی برای توقف و بررسی خودرو هستند. - کاهش قدرت موتور
در خودروهای مدرن، وقتی موتور بیش از حد داغ شود، سیستم به حالت Limp Mode میرود تا موتور محافظت شود. در این حالت شتاب و قدرت خودرو کاهش مییابد و مصرف سوخت نیز افزایش پیدا میکند.
تشخیص به موقع این علائم و اقدام سریع میتواند از آسیب جدی به موتور جلوگیری کند و هزینه تعمیرات را به حداقل برساند.
اقدامات لازم در هنگام جوش آوردن خودرو
1. کولر را خاموش و بخاری را روشن کنید
برای کاهش فشار روی موتور، بلافاصله کولر را خاموش کنید و دمای بخاری را روی بیشترین حالت تنظیم کنید. این کار کمک میکند تا بخشی از گرمای موتور از طریق رادیاتور بخاری دفع شود و از افزایش دمای بیش از حد جلوگیری شود تا زمانی که بتوانید خودرو را در مکان امنی متوقف کنید. ممکن است کمی گرمتان شود، اما این ناراحتی چند دقیقهای در مقایسه با هزینههای تعمیر موتور بسیار ناچیز است.
2. خودرو را در جای امن متوقف کنید
به کنار جاده یا فضای امنی بروید و ماشین را خاموش کنید. اجازه دهید موتور حداقل ۱۵ دقیقه خنک شود. حین انتظار، عقربه دمای موتور را زیر نظر داشته باشید تا مطمئن شوید دما به محدوده نرمال بازمیگردد. بهتر است کاپوت خودرو را بالا بزنید تا گرما سریعتر خارج شود.
اگر موتور بسیار داغ شده باشد، هر چند دقیقه یک بار میتوانید با احتیاط موتور را استارت کوتاه بزنید تا رینگهای پیستون سالم بمانند و به بدنه سیلندر نچسبند. در چنین شرایطی تماس با یک دوست، امداد جادهای یا یدککش ضروری است.
3. موتور را با احتیاط دوباره روشن کنید
اگر امکان یدککشی خودرو وجود ندارد، پس از خنک شدن موتور میتوانید آن را با احتیاط روشن کنید و با سرعت کم تا نزدیکترین تعمیرگاه حرکت کنید. حین رانندگی عقربه دما را مرتب کنترل کنید و اگر دوباره افزایش یافت، سریعاً کنار جاده توقف کنید و اجازه دهید سیستم خنک شود.
علت جوش آوردن ماشین در هوای سرد چیست؟
شاید عجیب به نظر برسد، اما حتی در هوای سرد هم ممکن است موتور خودرو جوش بیاورد. علت اصلی همیشه مشکل در سیستم خنککننده است، نه دمای محیط. وقتی قطعات سیستم خنککننده یا موتور دچار نقص شوند، گرمای تولیدشده در موتور بهدرستی دفع نمیشود و دما بیش از حد بالا میرود.
یکی از رایجترین دلایل، کمبود مایع خنککننده یا هوا گرفتن سیستم است. حتی در زمستان، اگر سطح کولانت پایین باشد یا هوای اضافه وارد سیستم شود، جریان مایع خنککننده مختل شده و موتور سریعتر داغ میکند.
ترموستات نیز نقش مهمی در کنترل دمای موتور دارد. اگر گیر کند یا باز نشود، کولانت نمیتواند به رادیاتور جریان پیدا کند و گرما در موتور جمع میشود، در نتیجه موتور جوش میآورد.
مشکلات پمپ آب یا رادیاتور نیز میتوانند باعث جوش آوردن موتور حتی در هوای سرد شوند. پمپ آب معیوب گردش کولانت را کاهش میدهد و رادیاتور آسیبدیده یا مسدود جلوی دفع گرما را میگیرد.
علاوه بر این، سطح پایین روغن موتور یا روغن کهنه میتواند اصطکاک قطعات متحرک را افزایش دهد و باعث داغ شدن بیش از حد موتور شود. به همین دلیل، هوای سرد مانع جوش آوردن موتور نمیشود و اگر این اتفاق رخ دهد، یعنی بخشی از سیستم خنککننده یا روغنکاری مشکل دارد و نیاز به بررسی و تعمیر فوری است.
همچنین بخوانید: بررسی دلایل ریپ زدن ماشین در حالت های مختلف
رابطه نقص اجزای سیستم خنککننده با افزایش دمای موتور خودرو نمودار
سخن پایانی
جوش آوردن موتور خودرو یک مشکل جدی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت، اما با شناخت علل، نشانهها و اقدامهای مناسب، میتوان از آسیبهای سنگین و هزینههای بالای تعمیر جلوگیری کرد. مراقبت منظم از سیستم خنککننده، بررسی سطح روغن و کولانت، سرویسهای دورهای و توجه به هشدارهای داشبورد، بهترین راه برای پیشگیری از این مشکل است.
اگر موتور شما جوش آورد، اقدام سریع و درست مانند توقف در مکان امن، خاموش کردن موتور، استفاده از بخاری برای کاهش دما و بررسی سطح کولانت میتواند از خسارت جدی جلوگیری کند. در نهایت، بسته به شدت آسیب، تصمیم بین تعمیر، تعویض قطعات یا حتی کنار گذاشتن خودرو، باید با دقت و بر اساس شرایط خودرو گرفته شود.
پرسش های متداول
چرا موتور خودرو جوش می آورد؟
جوش آوردن موتور خودرو به دلیل داغ شدن بیش از حد و ناکافی بودن سیستم خنککننده است. دلایل رایج شامل کمبود کولانت، نشتی در سیستم خنککننده، خراب شدن ترموستات، پمپ آب معیوب، رادیاتور مسدود یا آسیب دیده و سطح پایین روغن موتور است.
آیا هوای گرم باعث جوش آوردن موتور میشود؟
هوای گرم میتواند فشار اضافی روی موتور بیاورد، اما جوش آوردن واقعی معمولاً به دلیل نقص قطعات سیستم خنککننده یا موتور است، نه فقط دمای محیط. حتی در زمستان هم اگر سیستم خنککننده مشکل داشته باشد، موتور میتواند داغ شود.
چه علائمی نشان میدهد موتور در حال جوش آوردن است؟
مهمترین علائم شامل بالا رفتن عقربه دما روی داشبورد، بخار یا دود از زیر کاپوت، روشن شدن چراغهای هشدار، بوی شیرین کولانت یا بوی سوختگی روغن و کاهش قدرت موتور است.
اگر موتور خودرو جوش آورد چه کاری باید انجام داد؟
فوراً خودرو را در مکان امن کنار بزنید، موتور را خاموش کنید و اجازه دهید حداقل ۱۵ تا ۳۰ دقیقه خنک شود. سپس سطح کولانت و شیلنگها را بررسی کنید. اگر نشتی یا مشکل جدی مشاهده کردید، از حرکت دادن خودرو خودداری کرده و با یدککش یا مکانیک تماس بگیرید.
آیا خاموش کردن کولر و روشن کردن بخاری کمک میکند؟
بله. خاموش کردن کولر و روشن کردن بخاری با دمای بالا باعث میشود بخشی از گرمای موتور از طریق رادیاتور بخاری به داخل کابین منتقل شود و به کاهش دمای موتور کمک کند.
