وظیفه و محل قرارگیری کارتل گیربکس ماشین + 6 علائم خرابی

مقدمه

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که پس از پارک کردن خودرو، متوجه چند قطره روغن در زیر آن شوید یا هنگام رانندگی احساس کنید گیربکس مانند گذشته نرم و روان عمل نمی‌کند. در بسیاری از این موارد، مشکل از قطعاتی آغاز می‌ شود که کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند؛ یعنی کارتل گیربکس ماشین و واشر کارتل گیربکس. این دو قطعه اگرچه ظاهر ساده‌ای دارند، اما نقش مهم در نگهداری روغن گیربکس، آب‌ بندی سیستم و محافظت از قطعات داخلی ایفا می‌ کنند.

بی‌توجهی به خرابی کارتل یا فرسودگی واشر آن می‌تواند باعث نشت روغن، کاهش سطح روانکار، افزایش دمای گیربکس و در نهایت تحمیل هزینه‌های سنگین تعمیرات شود. به همین دلیل، آشنایی با محل قرارگیری این قطعات، وظایف آن‌ها و علائم خرابی‌شان برای هر راننده‌ ای ضروری است؛ زیرا تشخیص زودهنگام مشکلات، از آسیب‌های جدی‌تر جلوگیری می‌کند.

در این مقاله به‌طور کامل بررسی می‌ کنیم که کارتل گیربکس چیست، در کدام قسمت خودرو قرار دارد، واشر کارتل چه وظیفه‌ ای بر عهده دارد و خرابی هر یک از این قطعات چه نشانه‌ هایی دارد.

همچنین بخوانید: تقه زدن گیربکس اتومات و دستی چه علائمی دارد؟ راه های جلوگیری

کارتل ماشین چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟

کارتل خودرو که نام صحیح آن کارتر است، یکی از اجزای سیستم روان‌کاری موتورهای درون‌سوز به شمار می‌رود. این قطعه در پایین‌ترین قسمت موتور و در زیر بلوک سیلندر نصب می‌شود و در اصطلاح انگلیسی با عنوان Oil Pan شناخته می‌شود. طراحی این قطعه به گونه‌ای است که بتواند روغن موتور را پس از گردش در بخش‌ های مختلف موتور، در خود جمع‌آوری و نگهداری کند.

در واقع، کارتل نقش مخزن ذخیره روغن موتور را بر عهده دارد. زمانی که روغن وظیفه روان‌کاری و خنک‌کاری قطعات داخلی موتور را انجام می‌دهد، دوباره به داخل کارتل بازمی‌گردد. سپس پمپ روغن، روغن ذخیره‌شده را از داخل کارتل مکش کرده و مجدداً به مدار روغن‌کاری موتور ارسال می‌کند. به دلیل شکل ظاهری این قطعه که شباهت زیادی به یک سینی یا تابه عمیق دارد. ظرفیت مناسب کارتل برای نگهداری حجم مشخصی از روغن، نقش مهم در عملکرد صحیح موتور و افزایش طول عمر قطعات آن دارد.

کارتل گیربکس ماشین در کجا قرار دارد؟

کارتل در بخش زیرین موتور و درست در قسمت پایینی بلوک سیلندر نصب می‌ شود. این موقعیت باعث می‌شود روغن موتور پس از گردش در میان قطعات داخلی، به‌واسطه نیروی جاذبه به داخل کارتل بازگردد و برای استفاده مجدد در دسترس اویل پمپ قرار گیرد. با این حال، قرار گرفتن کارتل در پایین‌ ترین نقطه خودرو، احتمال برخورد آن با موانعی مانند سرعت‌گیرها، سنگ‌ها، ناهمواری‌های جاده و سایر اجسام را افزایش می‌ دهد.

برای کاهش خطر آسیب‌دیدگی، بسیاری از خودروها به یک پوشش محافظ با نام سینی زیر موتور مجهز هستند که معمولاً از جنس فلز یا پلاستیک مقاوم ساخته می‌شود. این قطعه از کارتل در برابر ضربات و آسیب‌ های احتمالی محافظت می‌ کند. همچنین، کارتل به کمک واشر کارتل و پیچ‌های مخصوص به بلوک سیلندر متصل می‌شود. وجود این واشر نقش مهم در آب‌بندی محل اتصال دارد و از نشت روغن موتور جلوگیری می‌کند تا سیستم روان‌کاری با حداکثر کارایی عمل کند.

محل نصب واشر کارتل گیربکس

واشر کارتل گیربکس در محل اتصال کارتل گیربکس ماشین به پوسته یا بدنه گیربکس نصب می‌شود. این واشر بین دو سطح فلزی قرار می‌گیرد و با ایجاد یک آب‌بندی کامل، از نشت روغن گیربکس جلوگیری می‌کند. هنگام بستن کارتل، پیچ‌ها با گشتاور استاندارد سفت می‌شوند تا واشر به‌طور یکنواخت فشرده شده و درز میان کارتل و پوسته گیربکس کاملاً بسته شود.

در گیربکس‌های اتوماتیک، واشر کارتل اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا روغن گیربکس (ATF) تحت فشار و دمای بالا در مدار گردش می‌کند و کوچک‌ترین نقص در آب‌بندی می‌تواند باعث نشتی روغن و کاهش عملکرد گیربکس شود. در برخی خودروها نیز به جای واشر کاغذی یا لاستیکی، از چسب آب‌ بندی مخصوص گیربکس برای آب‌بندی محل اتصال استفاده می‌شود.

نکات مهم درباره محل نصب واشر کارتل گیربکس

• واشر دقیقاً بین کارتل گیربکس و پوسته گیربکس قرار می‌ گیرد.
• پیش از نصب، هر دو سطح باید کاملاً تمیز و عاری از روغن، چسب قدیمی و آلودگی باشند.
• واشر باید متناسب با مدل گیربکس انتخاب شود تا آب‌بندی به‌درستی انجام گیرد.
• سفت کردن پیچ‌ های کارتل باید به‌صورت ضربدری و با گشتاور توصیه‌ شده توسط سازنده انجام شود.

در صورت باز کردن کارتل برای تعویض فیلتر یا سرویس گیربکس، بهتر است واشر نیز با نمونه نو جایگزین شود تا احتمال نشتی به حداقل برسد.

اجزای کارتل گیربکس خودرو

کارتل خودرو تنها یک مخزن ساده برای نگهداری روغن نیست، بلکه از چندین بخش تشکیل شده که هر کدام نقش مهمی در عملکرد صحیح سیستم روان‌کاری موتور دارند. هماهنگی این اجزا باعث می‌شود روغن موتور بدون نشتی ذخیره شده و در شرایط مختلف رانندگی به‌ درستی در دسترس پمپ روغن قرار گیرد. مهم‌ترین اجزای کارتل عبارت‌اند از:

• بدنه یا سینی کارتل: بدنه اصلی کارتل، محفظه‌ای است که روغن موتور در آن ذخیره می‌شود. این بخش معمولاً از آلومینیوم یا فولاد ساخته می‌شود تا در برابر حرارت، فشار و ضربه مقاومت کافی داشته باشد.
• واشر کارتل: واشر بین کارتل و بلوک موتور قرار می‌ گیرد و وظیفه آن آب‌بندی کامل محل اتصال است. این قطعه از نشت روغن جلوگیری کرده و مانع ورود گردوغبار و آلودگی به داخل موتور می‌شود.
• پیچ تخلیه روغن: در پایین‌ترین قسمت کارتل، پیچ تخلیه قرار دارد که هنگام سرویس و تعویض روغن، برای خارج کردن روغن قدیمی باز می‌شود. این پیچ معمولاً به یک واشر آب‌بندی مجهز است تا پس از بسته شدن، از هرگونه نشتی جلوگیری کند.
• بافل‌ها یا صفحات داخلی: داخل برخی کارتل‌ها صفحات فلزی مخصوصی نصب شده است که بافل یا پلیت نام دارند. این صفحات از جابه‌جایی شدید روغن هنگام شتاب‌گیری، ترمزهای ناگهانی یا عبور از پیچ‌ها جلوگیری می‌کنند و باعث می‌شوند پمپ روغن همیشه به مقدار کافی روغن دسترسی داشته باشد. همچنین بافل‌ ها از ایجاد کف در روغن و کاهش کیفیت روان‌ کاری نیز جلوگیری می‌کنند.

بررسی علائم خرابی کارتل گیربکس

خرابی کارتل گیربکس معمولاً به‌صورت تدریجی بروز می‌کند، اما اگر به‌موقع تشخیص داده نشود، می‌تواند باعث کاهش سطح روغن، افزایش دمای گیربکس و حتی آسیب دیدن قطعات داخلی شود. در ادامه، مهم‌ترین علائم خرابی کارتل گیربکس را با جزئیات بیشتری بررسی می‌کنیم.

1. نشتی روغن گیربکس

رایج‌ترین نشانه خرابی کارتل، نشت روغن از بدنه یا محل اتصال آن به گیربکس است. اگر کارتل بر اثر ضربه ترک بردارد یا دچار خوردگی شود، روغن به‌آرامی از آن خارج می‌شود. معمولاً پس از پارک کردن خودرو، لکه‌های روغن در زیر قسمت میانی خودرو مشاهده می‌شود. ادامه این وضعیت باعث کاهش روغن و اختلال در عملکرد گیربکس خواهد شد.

2. ترک، سوراخ یا تغییر شکل کارتل

از آنجایی که کارتل در پایین‌ترین قسمت گیربکس قرار دارد، احتمال برخورد آن با سرعت‌گیرها، سنگ‌ها، جدول یا سایر موانع جاده‌ای زیاد است. این ضربات ممکن است باعث ایجاد ترک، سوراخ یا فرورفتگی در بدنه کارتل شوند. حتی اگر نشتی روغن در ابتدا کم باشد، با گذشت زمان ترک بزرگ‌ تر شده و مشکل جدی‌ تری ایجاد می‌کند.

3. کاهش مداوم سطح روغن گیربکس

اگر هنگام بازدید دوره‌ای متوجه شدید سطح روغن گیربکس مرتب کاهش پیدا می کند، یکی از اولین بخش‌هایی که باید بررسی شود کارتل است. نشتی‌های کوچک ممکن است در ابتدا قابل مشاهده نباشند، اما به مرور زمان باعث کاهش محسوس روغن می‌شوند. کمبود روغن نیز روان‌کاری قطعات داخلی گیربکس را با مشکل مواجه می‌کند.

4. اختلال در تعویض دنده

گیربکس برای عملکرد صحیح به حجم مشخصی از روغن نیاز دارد. زمانی که کارتل آسیب دیده و روغن از آن نشت می‌کند، فشار روغن کاهش یافته و تعویض دنده‌ها با تأخیر، ضربه یا لرزش همراه می‌شود. در گیربکس‌ های اتوماتیک، این علامت معمولاً زودتر از سایر نشانه‌ها خود را نشان می‌ دهد.

5. افزایش دمای گیربکس

روغن گیربکس علاوه بر روان‌کاری، وظیفه خنک کردن قطعات داخلی را نیز بر عهده دارد. اگر به دلیل خرابی کارتل سطح روغن کاهش یابد، انتقال حرارت به‌ خوبی انجام نمی‌شود و دمای گیربکس افزایش پیدا می‌کند. بالا رفتن بیش از حد دما می‌تواند عمر قطعات داخلی و خود روغن گیربکس را کاهش دهد.

6. روشن شدن چراغ هشدار گیربکس

در خودروهای جدید، کاهش سطح یا فشار روغن ممکن است توسط سنسورها تشخیص داده شود و چراغ هشدار گیربکس یا چراغ چک موتور روشن شود. اگر این هشدار همراه با نشتی روغن باشد، بهتر است خودرو هرچه سریع‌ تر توسط تعمیرکار بررسی شود تا از آسیب‌های پر هزینه جلوگیری شود.

همچنین بخوانید: علت روغن ریزی گیربکس چیست؟ 5 روش جلوگیری

علائم خرابی واشر کارتل گیربکس

واشر کارتل گیربکس وظیفه آب‌ بندی محل اتصال کارتل به پوسته گیربکس را بر عهده دارد. با گذشت زمان، این واشر ممکن است بر اثر حرارت، فشار و فرسودگی خاصیت آب‌ بندی خود را از دست بدهد. در چنین شرایطی معمولاً علائم زیر مشاهده می‌ شود:

• نشتی روغن از اطراف کارتل گیربکس: مهم‌ترین نشانه خرابی واشر، خروج روغن از محل اتصال کارتل و پوسته گیربکس است.
• ایجاد لکه روغن زیر خودرو: پس از پارک کردن خودرو، ممکن است لکه‌های روغن گیربکس روی زمین دیده شود.
• کاهش سطح روغن گیربکس: نشت تدریجی روغن باعث کاهش سطح آن شده و در صورت بی‌توجهی می‌تواند به گیربکس آسیب برساند.
• بوی سوختگی روغن: اگر روغن نشت‌کرده روی قطعات داغ خودرو بریزد، بوی سوختگی از قسمت زیرین خودرو به مشام می‌رسد.
• عملکرد نامناسب گیربکس: کمبود روغن ناشی از خرابی واشر می‌تواند باعث تأخیر در تعویض دنده، لغزش دنده یا افزایش دمای گیربکس شود.
• آغشته شدن اطراف کارتل به روغن و آلودگی: وجود چربی، گردوغبار و آلودگی در اطراف محل اتصال کارتل، معمولاً نشان‌دهنده نشتی از واشر است.

در صورت مشاهده هر یک از این علائم، بهتر است وضعیت واشر کارتل و میزان روغن گیربکس در اسرع وقت بررسی شود؛ زیرا ادامه رانندگی با سطح پایین روغن می‌ تواند به قطعات داخلی گیربکس آسیب جدی وارد کند.

چگونه از خرابی کارتل و واشر گیربکس جلوگیری کنیم؟

• استفاده از سینی زیر موتور

از آنجا که کارتل گیربکس خودرو در پایین‌ترین قسمت خودرو قرار دارد، بیش از سایر قطعات در معرض برخورد با سنگ، سرعت‌گیر، جدول و موانع جاده‌ ای است. نصب سینی زیر موتور یا محافظ زیر گیربکس، یکی از بهترین راهکارها برای جلوگیری از آسیب‌های فیزیکی به کارتل محسوب می‌شود. این محافظ‌ ها که معمولاً از جنس فولاد، آلومینیوم یا پلاستیک مقاوم ساخته می‌ شوند، ضربات احتمالی را جذب کرده و از ترک خوردن یا سوراخ شدن کارتل جلوگیری می‌ کنند.

• بررسی منظم سطح روغن گیربکس

کنترل دوره‌ ای سطح روغن گیربکس یکی از ساده‌ترین راه‌ ها برای تشخیص زودهنگام نشتی است. اگر سطح روغن به‌طور غیرعادی کاهش پیدا کند، ممکن است واشر کارتل یا خود کارتل دچار نشتی شده باشد. رسیدگی سریع به این مشکل از آسیب دیدن قطعات داخلی گیربکس و افزایش هزینه‌ های تعمیر جلوگیری می‌ کند.

• انجام سرویس‌های دوره‌ای در زمان مقرر

سرویس منظم گیربکس نقش مهم در افزایش عمر کارتل و واشر آن دارد. در این سرویس‌ها، تعمیرکار علاوه بر بررسی کیفیت روغن، وضعیت کارتل، واشر، پیچ‌ های اتصال و پیچ تخلیه را نیز کنترل می‌کند. در صورت مشاهده هرگونه نشتی یا فرسودگی، قطعات معیوب قبل از ایجاد آسیب جدی تعویض خواهند شد.

• رانندگی اصولی و پرهیز از ضربه به زیر خودرو

عبور با سرعت زیاد از دست‌انداز ها، جاده‌های ناهموار یا برخورد با موانع می‌ تواند باعث ایجاد ترک، فرورفتگی یا حتی شکستگی کارتل شود. رانندگی با سرعت مناسب، به‌ویژه در مسیرهای ناهموار، یکی از مؤثرترین راه‌های افزایش طول عمر کارتل گیربکس است.

• استفاده از قطعات باکیفیت هنگام تعمیر

اگر واشر کارتل نیاز به تعویض دارد، بهتر است از قطعات اصلی یا با کیفیت استفاده شود. همچنین نصب صحیح واشر و بستن پیچ‌ های کارتل با گشتاور استاندارد اهمیت زیادی دارد؛ زیرا استفاده از قطعات نامرغوب یا نصب غیراصولی، احتمال نشتی مجدد روغن را افزایش می‌دهد.

• رسیدگی سریع به نشتی‌های جزئی

گاهی نشتی روغن در مراحل اولیه بسیار کم است و تنها به صورت چرب شدن اطراف کارتل دیده می‌شود. بی‌توجهی به این نشتی‌های کوچک می‌تواند در مدت کوتاهی باعث کاهش سطح روغن و آسیب جدی به گیربکس شود. بنابراین، در صورت مشاهده هرگونه آثار روغن در زیر خودرو یا اطراف کارتل، بهتر است خودرو در اولین فرصت توسط تعمیرکار بررسی شود.

با رعایت این نکات، می‌توان از خرابی زودهنگام کارتل و واشر کارتل گیربکس جلوگیری کرد و عملکرد سیستم انتقال قدرت را برای مدت طولانی در بهترین شرایط حفظ نمود.

هزینه تعویض واشر کارتل گیربکس

هزینه تعویض واشر کارتل گیربکس به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمی‌ توان برای همه خودروها رقم ثابتی اعلام کرد. نوع گیربکس، مدل خودرو، قیمت واشر، میزان دستمزد تعمیرکار و نیاز به تعویض روغن یا فیلتر گیربکس از مهم‌ترین عواملی هستند که هزینه نهایی را تعیین می‌کنند.

در خودروهای دارای گیربکس دستی، فرآیند تعویض واشر معمولاً ساده‌تر است و به همین دلیل هزینه کمتری دارد. اما در گیربکس‌های اتوماتیک، برای دسترسی به کارتل ممکن است نیاز به باز کردن قطعات بیشتری باشد. همچنین در بسیاری از خودروها، پس از باز شدن کارتل باید روغن گیربکس و در برخی مدل‌ها فیلتر گیربکس نیز تعویض شوند که این موضوع هزینه نهایی را افزایش می‌ دهد.

عوامل مؤثر بر هزینه تعویض واشر کارتل گیربکس خودرو عبارت‌اند از:

• نوع خودرو و گیربکس: هزینه تعمیر در خودروهای خارجی و گیربکس‌های اتوماتیک معمولاً بیشتر از خودروهای داخلی و گیربکس‌های دستی است.
• قیمت واشر کارتل: کیفیت و برند واشر نقش مهمی در قیمت آن دارد. استفاده از قطعات اصلی یا باکیفیت، اگرچه هزینه بیشتری دارد، اما از نشتی مجدد جلوگیری می‌کند.
• دستمزد تعمیرکار: میزان دستمزد بسته به پیچیدگی کار، مدل خودرو و تعرفه تعمیرگاه متفاوت است.
• تعویض روغن و فیلتر گیربکس: در بسیاری از موارد، پس از باز شدن کارتل باید روغن گیربکس و گاهی فیلتر آن نیز تعویض شود که هزینه جداگانه‌ای خواهد داشت.
• وضعیت کارتل: اگر هنگام بازدید مشخص شود کارتل ترک خورده یا تغییر شکل داده است، ممکن است علاوه بر واشر، خود کارتل نیز نیاز به تعویض داشته باشد.

اگرچه تعویض واشر کارتل گیربکس خودرو هزینه محدودی دارد، اما بی‌ توجهی به نشتی روغن می‌تواند باعث خرابی قطعات داخلی گیربکس و تحمیل هزینه‌ های چندین برابری شود. بنابراین، بهتر است در صورت مشاهده علائم نشتی، این قطعه در اولین فرصت بررسی و در صورت نیاز تعویض شود.

پرسش‌های متداول