بررسی مزایا و معایب دیسک ترمز سوراخ دار
در هنگام رانندگی زمانی که مجبور می شوید در یک مسیر شلوغ چندبار پشت سرهم ترمز بگیرید یا در یک جاده شیب دار سرعت خودرو را کنترل کنید، کیفیت سیستم ترمز اهمیت بیشتری پیدا می کند. یکی از قطعات اصلی این سیستم دیسک ترمز است؛ قطعه ای فلزی که همراه با لنت ترمز وظیفه ایجاد اصطکاک و کاهش سرعت چرخ را بر عهده دارد. هنگام ترمزگیری، لنت ها به دو طرف دیسک فشرده می شوند و با ایجاد اصطکاک، سرعت چرخ و در نتیجه سرعت خودرو کاهش پیدا می کند.
دیسک های ترمز در انواع مختلفی تولید می شوند که دیسک ترمز سوراخ دار یکی از معروف ترین آن ها است. وجود سوراخ های روی سطح این دیسک باعث تفاوت آن با دیسک های ساده میشود و میتواند در شرایط خاص به دفع حرارت و خروج ذرات حاصل از سایش کمک کند. با این حال، سوراخدار بودن دیسک لزوماً به معنای بهتر بودن آن برای همه خودروها و شرایط رانندگی نیست و این نوع دیسک در کنار مزایا، معایبی نیز دارد. در این مقاله، مزایا و معایب دیسک ترمز سوراخ دار را بررسی میکنیم و توضیح می دهیم که این نوع دیسک در چه شرایطی می تواند انتخاب مناسبی باشد.
همچنین بخوانید: علائم خرابی دیسک ترمز چیست؟ + نحوه افزایش طول عمر
تفاوت دیسک ترمز سوراخ دار با دیسک ساده چیست؟
تفاوت اصلی دیسک ترمز سوراخ دار و دیسک ساده در طراحی سطح دیسک است. در دیسک ساده، سطح تماس لنت با دیسک یکپارچه و بدون سوراخ است، در حالی که در دیسک سوراخ دار، سوراخ هایی به صورت منظم روی سطح آن ایجاد شده است. این سوراخ ها مسیرهایی برای خروج حرارت، گازها و ذرات ناشی از سایش لنت ایجاد می کنند و به همین دلیل، دیسک سوراخ دار بیشتر در خودروهایی مورد توجه قرار می گیرد که تحت ترمزگیری های مکرر و سنگین قرار دارند.
از طرف دیگر، وجود سوراخ لزوماً به معنی عملکرد بهتر در تمام شرایط نیست. دیسک ساده معمولاً ساختار یکپارچه تری دارد و برای استفاده روزمره و رانندگی شهری در بسیاری از خودروها انتخاب مناسبی است، در حالی که دیسک سوراخ دار می تواند در شرایطی مانند رانندگی پرفشار یا ترمزگیری های پشت سر هم مزیت بیشتری داشته باشد. در نتیجه انتخاب بین این دو نوع دیسک باید بر اساس نوع خودرو، سبک رانندگی و مشخصات سیستم ترمز انجام شود.
مزایای دیسک ترمز سوراخ دار چیست؟
دیسک ترمز سوراخ دار به دلیل طراحی متفاوت سطح خود، در شرایطی که سیستم ترمز تحت فشار بیشتری قرار میگیرد میتواند مزایایی نسبت به دیسک ساده داشته باشد. وجود سوراخها به خروج بهتر حرارت و ذرات حاصل از سایش کمک میکند و در نتیجه، این نوع دیسک بیشتر برای رانندگیهای پرفشار و ترمزگیریهای مکرر مورد توجه قرار می گیرد.
1. دفع بهتر حرارت در شرایط ترمزگیری سنگین
در ترمزگیری های شدید و پشت سر هم، اصطکاک بین لنت و دیسک باعث افزایش دمای مجموعه ترمز میشود. سوراخهای روی دیسک میتوانند به گردش هوا و دفع بخشی از گرمای ایجادشده کمک کنند. این ویژگی مخصوصا در مسیرهای شیبدار، رانندگی با بار سنگین یا شرایطی که ترمزها به طور مداوم درگیر هستند، اهمیت بیشتری پیدا می کند.
2. کاهش تجمع گاز و ذرات بین لنت و دیسک
هنگام اصطکاک لنت و دیسک، مقداری ذرات ناشی از سایش و گاز ایجاد می شود که در شرایط ترمزگیری سنگین میتواند در ناحیه تماس تجمع پیدا کند. سوراخهای روی دیسک به خروج این مواد از سطح تماس کمک می کنند و باعث میشوند سطح لنت تماس مناسب تری با دیسک داشته باشد. البته میزان این مزیت به طراحی دیسک، نوع لنت و شرایط استفاده از خودرو نیز بستگی دارد.
3. عملکرد مناسب ترمز در رانندگی پرفشار
در صورتی که از خودرو در مسیرهای کوهستانی، جاده های طولانی، رانندگی اسپرت یا شرایطی استفاده شود که ترمزگیری های مکرر نیاز است، کنترل دمای سیستم ترمز اهمیت بیشتری پیدا می کند. دیسک سوراخ دار با کمک به دفع حرارت و خروج ذرات از ناحیه تماس، میتواند در چنین شرایطی گزینه مناسبی باشد. با این حال، انتخاب آن باید با مشخصات فنی خودرو و سیستم ترمز هماهنگ باشد و صرفاً به دلیل ظاهر اسپرت دیسک انجام نشود.
معایب دیسک ترمز سوراخ دار چیست؟
با وجود مزایایی که دیسک سوراخ دار در شرایط خاص دارد، این نوع دیسک برای همه خودروها و سبک های رانندگی بهترین گزینه نیست. طراحی سوراخ دار می تواند روی دوام دیسک، میزان سایش لنت، هزینه خرید و حتی صدای سیستم ترمز تاثیر بگذارد. به همین دلیل، هنگام انتخاب آن باید شرایط استفاده از خودرو و کیفیت خود دیسک و لنت را در نظر گرفت.
1. احتمال ایجاد ترک در اطراف سوراخ ها
ایجاد سوراخ روی دیسک باعث می شود در اطراف این نقاط تمرکز تنش بیشتری وجود داشته باشد. اگر دیسک در معرض ترمزگیری های بسیار شدید و تغییرات مداوم دما قرار بگیرد، احتمال ایجاد ترک های حرارتی در اطراف سوراخ ها افزایش پیدا می کند. البته کیفیت ساخت دیسک، طراحی و نحوه سوراخ کاری تاثیر زیادی در این موضوع دارد و یک دیسک استاندارد و باکیفیت لزوماً دچار چنین مشکلی نمی شود.
2. سایش بیشتر لنت ترمز
سطح سوراخ دار دیسک می تواند در مقایسه با دیسک ساده، شرایط متفاوتی برای تماس لنت ایجاد کند و در برخی ترکیب های دیسک و لنت، میزان سایش لنت بیشتر شود. اگر لنت نامناسب یا بی کیفیت با دیسک سوراخ دار استفاده شود، این مسئله می تواند تشدید شود و نشانه های تمام شدن لنت ترمز زودتر از زمان معمول دیده شود. بنابراین انتخاب لنت متناسب با جنس و طراحی دیسک اهمیت زیادی دارد و بهتر است هر دو قطعه به صورت هماهنگ انتخاب شوند.
3. قیمت بالاتر نسبت به دیسک ساده
فرآیند طراحی و تولید دیسک سوراخ دار معمولاً پیچیده تر از دیسک ساده است و همین موضوع می تواند باعث افزایش قیمت آن شود. بنابراین اگر خودرو بیشتر برای رفت و آمدهای معمول شهری استفاده می شود و ترمزگیری سنگین و مکرر ندارد، پرداخت هزینه بیشتر برای دیسک سوراخ دار همیشه توجیه فنی ندارد و یک دیسک ساده باکیفیت می تواند انتخاب منطقی تری باشد.
4. ایجاد صدا و لرزش در برخی شرایط
در بعضی ترکیب های دیسک و لنت، هنگام ترمزگیری ممکن است صدای بیشتری ایجاد شود. لرزش نیز معمولاً به دلیل تاب داشتن دیسک ترمز، نصب نادرست، سایش نامتوازن یا مشکلات مربوط به سیستم ترمز ایجاد می شود و نمی توان آن را صرفاً به سوراخ دار بودن دیسک نسبت داد. به همین دلیل، اگر پس از نصب دیسک سوراخ دار صدا یا لرزش غیرعادی احساس شد، باید وضعیت دیسک، لنت، کالیپر و نحوه نصب بررسی شود.
دیسک ترمز سوراخ دار چه زمانی انتخاب مناسبی است؟
انتخاب دیسک ترمز سوراخ دار بیشتر به نوع استفاده از خودرو و میزان فشاری که به سیستم ترمز وارد می شود بستگی دارد. این نوع دیسک زمانی مزیت بیشتری نشان می دهد که ترمزها در معرض گرمای بالا و ترمزگیری های متوالی قرار داشته باشند. برای استفاده معمول شهری، دیسک ساده باکیفیت در بسیاری از خودروها کاملاً مناسب است؛ بنابراین صرفاً به دلیل ظاهر اسپرت، نیازی به تغییر نوع دیسک نیست.
1. استفاده در رانندگی شهری
در رانندگی شهری معمولاً ترمزگیری ها کوتاه و با شدت متوسط هستند و سیستم ترمز فرصت بیشتری برای کاهش دما دارد. به همین دلیل، دیسک سوراخ دار برای استفاده روزمره شهری الزاماً برتری قابل توجهی نسبت به دیسک ساده ندارد. اگر خودرو طبق مشخصات کارخانه با دیسک ساده عرضه شده است، استفاده از یک دیسک استاندارد و باکیفیت معمولاً انتخاب منطقی تری خواهد بود.
2. رانندگی در جاده و مسیرهای طولانی
در مسیرهای طولانی، به ویژه جاده های کوهستانی و شیب دار، ممکن است ترمزها برای مدت بیشتری تحت فشار باشند. در چنین شرایطی، توانایی مدیریت حرارت اهمیت بیشتری پیدا می کند و دیسک سوراخ دار می تواند گزینه مناسبی باشد. البته در سرازیری ها نباید تمام کنترل سرعت را به ترمز سپرد و استفاده درست از دنده نیز به کاهش فشار روی سیستم ترمز کمک می کند.
3. رانندگی اسپرت و ترمزگیری های مکرر
در خودروهای اسپرت لکسوس، مانند لکسوس RC، ترمزگیری های شدید و متوالی در رانندگی پرفشار باعث می شود دمای دیسک و لنت در مدت کوتاهی افزایش پیدا کند. در چنین شرایطی، طراحی سوراخ دار می تواند با کمک به دفع حرارت و خروج ذرات حاصل از سایش، برای مدیریت بهتر دمای مجموعه ترمز مفید باشد. البته انتخاب دیسک باید متناسب با مشخصات فنی خودرو و نوع سیستم ترمز انجام شود و صرفاً ظاهر اسپرت دیسک معیار مناسبی نیست. برای خودروهای لکسوس نیز هنگام تعویض قطعات باید مدل و مشخصات دقیق خودرو بررسی شود؛ برای آشنایی با گزینه های مناسب می توانید دیسک ترمز لکسوس را بررسی کنید.
دیسک ترمز سوراخ دار بهتر است یا دیسک ساده؟
هیچ کدام از این دو نوع دیسک را نمی توان به طور قطعی بهتر دانست؛ انتخاب مناسب به نوع خودرو و شرایط رانندگی بستگی دارد. دیسک ترمز ساده به دلیل ساختار یکپارچه، برای استفاده روزمره و رانندگی شهری در بسیاری از خودروها گزینه ای مناسب و اقتصادی است و به طور معمول در شرایط عادی نیاز به ویژگی های اضافی دیسک ترمز سوراخ دار ندارد. در مقابل، دیسک ترمز سوراخ دار برای شرایطی که ترمزگیری شدید و پشت سرهم انجام می شود، می تواند در دفع حرارت و خروج ذرات از ناحیه تماس لنت و دیسک مزیت داشته باشد.
بنابراین اگر استفاده اصلی خودرو شامل رفت وآمد شهری و رانندگی معمولی است، یک دیسک ترمز ساده متناسب با مشخصات خودرو انتخاب بهتری است. اما برای خودروهایی که تحت فشار ترمز بیشتری قرار می گیرند، دیسک سوراخ دار می تواند گزینه مناسب تری باشد؛ البته به شرطی که با سیستم ترمز خودرو و لنت مورد استفاده سازگار باشد. در نهایت، کیفیت ساخت و تناسب قطعه با خودرو اهمیت بیشتری از ظاهر سوراخ دار یا ساده آن دارد.
همچنین بخوانید: چرا لنت ماشین صدا میدهد؟ + راه حل های رفع صدای لنت
سخن پایانی
انتخاب بین دیسک ترمز سوراخ دار و ساده باید بر اساس نوع خودرو، سیستم ترمز و شرایط استفاده انجام شود. دیسک سوراخ دار در ترمزگیری های شدید و مکرر می تواند به دفع بهتر حرارت و کاهش تجمع ذرات در سطح تماس لنت و دیسک کمک کند؛ اما این ویژگی به معنی مناسب بودن آن برای همه خودروها نیست. برای رانندگی معمول شهری، استفاده از دیسک ترمز فابریک که متناسب با شماره شاسی و مشخصات فنی خودرو انتخاب شده باشد، در بسیاری از موارد گزینه مناسب تری است.
هنگام تعویض دیسک ترمز نیز بهتر است قطعه صرفاً بر اساس نام خودرو خریداری نشود و مدل، سال ساخت، سیستم ترمز و شماره شاسی خودرو بررسی شود. این موضوع در خودروهایی مانند کیا که در مدل ها و تیپ های مختلف با سیستم های ترمز متفاوت عرضه شده اند اهمیت بیشتری دارد. بنابراین برای انتخاب قطعه مناسب می توانید مشخصات خودروی خود را بررسی کرده و گزینه های مربوط به دیسک ترمز کیا را متناسب با خودرو انتخاب کنید.
پرسش های متداول
عمر دیسک ترمز سوراخ دار بیشتر است یا دیسک ساده؟
عمر دیسک به کیفیت ساخت، جنس قطعه، نوع لنت و شرایط رانندگی بستگی دارد و نمی توان صرفا بر اساس سوراخ دار یا ساده بودن، عمر بیشتری برای یکی از آنها تعیین کرد.
آیا دیسک ترمز سوراخ دار باعث کاهش مصرف لنت می شود؟
خیر، سوراخ دار بودن دیسک لزوما باعث کاهش مصرف لنت نمی شود. در برخی ترکیب های دیسک و لنت حتی ممکن است سایش لنت بیشتر شود؛ بنابراین انتخاب لنت مناسب اهمیت زیادی دارد.
مزایا و معایب دیسک ترمز سوراخ دار چیست؟
از مهم ترین مزایای دیسک ترمز سوراخ دار می توان به کمک به دفع حرارت، خروج ذرات ناشی از سایش و مناسب بودن برای ترمزگیری های مکرر اشاره کرد. احتمال ایجاد ترک در اطراف سوراخ ها، سایش بیشتر لنت، قیمت بالاتر و ایجاد صدا در برخی ترکیب های دیسک و لنت نیز از معایب احتمالی آن هستند.
چه زمانی دیسک ترمز سوراخ دار باید تعویض شود؟
زمان تعویض فقط بر اساس میزان کارکرد خودرو مشخص نمی شود. کاهش ضخامت تا کمتر از حد مجاز، وجود ترک یا آسیب جدی، شیارهای عمیق، تغییر شکل و رسیدن دیسک به شرایط خارج از استاندارد سازنده از مواردی هستند که می توانند نیاز به تعویض را نشان دهند.
آیا نصب دیسک ترمز سوراخ دار نیاز به تغییر کالیپر دارد؟
در بیشتر موارد، اگر دیسک سوراخ دار به صورت اختصاصی برای همان سیستم ترمز طراحی شده باشد، نیازی به تغییر کالیپر نیست. با این حال، پیش از نصب باید ابعاد دیسک و فاصله آن با کالیپر و سایر اجزای سیستم ترمز بررسی شود.
