رفع خش دار شدن و تاب برداشتن دیسک ترمز؛ علت، علائم و نحوه رفع
دیسک ترمز از قطعات مهم در سیستم ترمز خودرو است و هرگونه خش، شیار یا تغییر شکل در سطح آن می تواند روی کیفیت ترمزگیری تاثیر بگذارد. لرزش فرمان یا پدال هنگام ترمز، شنیدن صدای ساییدگی و کاهش قدرت ترمزگیری از جمله نشانه هایی هستند که ممکن است از آسیب دیدگی دیسک خبر دهند. رفع خش دار شدن و تاب برداشتن دیسک ترمز در زمان مناسب علاوه بر عملکرد بهتر سیستم ترمز خودرو از آسیب دیدن لنت، کالیپر و سایر قطعات نیز جلوگیری می کند.
اما چرا دیسک ترمز خش دار یا تاب دار می شود و آیا همیشه باید آن را تعویض کرد؟ در ادامه این مقاله، ابتدا دلایل و علائم خش دار شدن و تاب برداشتن دیسک را بررسی میکنیم و سپس به روشهای رفع این مشکلات، از تراش دیسک و تعویض لنت گرفته تا تعویض کامل دیسک می پردازیم. اگر در زمان ترمزگیری لرزش، صدا یا عملکرد غیرعادی احساس می کنید، این مقاله به شما کمک خواهد کرد.
همچنین بخوانید: زمان تعویض دیسک ترمز | هر چند کیلومتر باید دیسک ترمز را تعویض کنیم؟
خش دار شدن و تاب برداشتن دیسک ترمز چیست؟
خش دار شدن دیسک ترمز زمانی اتفاق می افتد که سطح صاف دیسک به مرور دچار شیار، خط و ناهمواری شود. این مشکل معمولاً در اثر فرسودگی لنت، استفاده از لنت نامناسب، ورود ذرات خارجی بین لنت و دیسک یا اصطکاک بیش از حد ایجاد میشود. در مقابل، تاب برداشتن دیسک ترمز به تغییر شکل یا ناهموار شدن سطح دیسک گفته می شود؛ به طوری که دیسک هنگام چرخش دیگر کاملاً یکنواخت حرکت نمی کند و ممکن است هنگام ترمزگیری باعث لرزش فرمان یا پدال ترمز شود.
هر دو مشکل می توانند کیفیت ترمزگیری را کاهش دهند و در صورت بی توجهی، به لنت، کالیپر و سایر اجزای سیستم ترمز آسیب بزنند. به همین دلیل، بررسی وضعیت دیسک و استفاده از قطعات مناسب اهمیت زیادی دارد؛ به خصوص در خودروهای حساس و لوکس مانند لکسوس که انتخاب قطعه اصلی، مانند دیسک ترمز لکسوس، میتواند در عملکرد و دوام سیستم ترمز نقش مهم داشته باشد. البته برای تشخیص دقیق نوع آسیب، باید مشخص شود که دیسک فقط دارای شیار و خش سطحی است یا واقعاً دچار تاب و تغییر شکل شده است.
تفاوت دیسک ترمز خش دار و تاب دار چیست؟
تفاوت اصلی دیسک ترمز خشدار و تابدار در نوع آسیب ایجاد شده در سطح دیسک است. در دیسک خشدار، معمولاً مشکل به وجود آمدن خطوط، شیارها یا خراشهایی روی سطح دیسک محدود میشود و ممکن است در مراحل ابتدایی فقط باعث ایجاد صدا یا کاهش جزئی کیفیت ترمزگیری شود. اما در دیسک تابدار، مشکل مربوط به تغییر شکل سطح دیسک است و معمولاً هنگام چرخش باعث ایجاد لرزش در فرمان یا پدال ترمز میشود. به طور خلاصه خش دار شدن دیسک ترمز بیشتر یک آسیب سطحی محسوب می شود، در حالی که معمولا تاب برداشتن دیسک ترمز تاثیر بیش تری روی عملکرد سیستم ترمز دارد.
علت خش دار شدن دیسک ترمز چیست؟
دیسک ترمز برای داشتن کارکرد مناسب باید سطحی صاف و یکنواخت داشته باشد، اما عوامل مختلفی می توانند باعث ایجاد خط و شیار روی آن شوند. در بیش تر مواقع، خش دار شدن دیسک ترمز به دلیل اصطکاک غیرعادی بین لنت و دیسک، استفاده از قطعات نامناسب یا مشکلات موجود در سیستم ترمز اتفاق می افتد. در ادامه مهم ترین دلایل خش دار شدن دیسک ترمز را بررسی می کنیم.
1. تمام شدن یا ساییدگی بیش از حد لنت ترمز
یکی از رایج ترین دلایل خش افتادن دیسک ترمز، تمام شدن لنت یا کاهش بیش از حد ضخامت آن است. در زمان تمام شدن لنت ترمز، بخش فلزی آن ممکن است با دیسک تماس پیدا کند و باعث ایجاد خط و خش عمیق روی سطح دیسک شود. به همین دلیل، بررسی و تعویض به موقع لنت اهمیت زیادی دارد.
2. استفاده از لنت ترمز بی کیفیت
لنت های بی کیفیت معمولا از مواد اصطکاکی نامناسبی ساخته می شوند و ممکن است باعث ایجاد سایش غیرطبیعی روی دیسک شوند. انتخاب لنت استاندارد و متناسب با خودرو، مانند لنت ترمز تویوتا، می تواند علاوه بر افزایش عمر دیسک، عملکرد ترمزگیری را نیز بهبود دهد.
3. ورود سنگ ریزه و ذرات خارجی بین لنت و دیسک
گاهی اوقات ورود شن، سنگ ریزه یا ذرات فلزی بین لنت و دیسک باعث ایجاد خط و خش روی سطح دیسک می شود. این مشکل بیشتر در مسیرهای خاکی یا شرایطی که سیستم ترمز در معرض آلودگی بیشتری قرار دارد دیده می شود.
4. داغ شدن بیش از حد سیستم ترمز
افزایش بیش از حد دمای سیستم ترمز، به ویژه در ترمزگیری های طولانی و شدید، می تواند باعث تغییر کیفیت سطح دیسک و ایجاد آسیب روی آن شود. حرارت زیاد همچنین باعث کاهش عملکرد لنت و افزایش احتمال فرسایش قطعات ترمز می شود.
5. نصب اشتباه لنت یا مشکلات کالیپر ترمز
اگر لنت ترمز به درستی نصب نشود یا کالیپر عملکرد مناسبی نداشته باشد، فشار به صورت یکنواخت روی دیسک وارد نمی شود. این موضوع باعث سایش نامنظم و ایجاد خش روی بخشی از سطح دیسک خواهد شد.
علت تاب برداشتن دیسک ترمز چیست؟
تاب برداشتن دیسک ترمز معمولا زمانی اتفاق میافتد که دیسک به دلیل تغییرات شدید دما، فشار زیاد یا مشکلات موجود در سیستم ترمز، شکل اولیه و سطح یکنواخت خود را از دست بدهد. این مشکل باعث میشود دیسک هنگام چرخش عملکرد مناسبی نداشته باشد و در زمان ترمزگیری، لرزش یا کاهش کیفیت ترمز احساس شود. مهم ترین دلایل تاب برداشتن دیسک ترمز عبارتند از:
- داغ شدن شدید دیسک ترمز: ترمزگیریهای مداوم و طولانی باعث افزایش بیش از حد دمای دیسک میشود. اگر این حرارت از حد استاندارد بیشتر شود، ساختار فلزی دیسک ممکن است تغییر کند و باعث تاب برداشتن آن شود.
- سرد شدن ناگهانی دیسک داغ: زمانی که دیسک ترمز بسیار داغ است و به صورت ناگهانی با آب یا رطوبت تماس پیدا میکند، تغییر سریع دما میتواند باعث تغییر شکل سطح دیسک شود.
- ترمزگیری های شدید و مکرر: رانندگی پرشتاب همراه با ترمزهای ناگهانی و پی در پی، فشار زیادی به سیستم ترمز وارد میکند. تکرار این شرایط میتواند باعث ایجاد تنش حرارتی و در نهایت تاب برداشتن دیسک شود.
- خرابی یا گیر کردن کالیپر ترمز: اگر کالیپر به درستی عمل نکند و لنت دائما با دیسک در تماس باشد، اصطکاک و حرارت اضافی ایجاد میشود. این افزایش دما میتواند به مرور باعث آسیب دیدن و تاب برداشتن دیسک شود.
در بسیاری از خودروها، استفاده از قطعات اصلی و بررسی دورهای سیستم ترمز میتواند از بروز این مشکل جلوگیری کند. انتخاب دیسک مناسب با کیفیت ساخت بالا، به خصوص در خودروهایی که نیاز به قطعات دقیق دارند، تاثیر زیادی در عملکرد بهتر ترمز و کاهش احتمال تاب برداشتن دیسک خواهد داشت.
علائم خش دار شدن و تاب برداشتن دیسک ترمز
تشخیص به موقع مشکلات دیسک ترمز اهمیت زیادی دارد، زیرا ادامه رانندگی با دیسک آسیب دیده میتواند باعث کاهش عملکرد سیستم ترمز و آسیب به قطعات دیگر شود. علائم تاب برداشتن دیسک ترمز معمولا هنگام ترمزگیری بیشتر مشخص میشوند و مواردی مانند لرزش، صداهای غیرعادی و کاهش قدرت توقف خودرو را شامل میشوند. در ادامه مهم ترین نشانه های خش دار شدن و تاب برداشتن دیسک ترمز را بررسی میکنیم.
1. لرزش فرمان و پدال ترمز
یکی از رایج ترین نشانه های تاب داشتن دیسک ترمز، لرزش فرمان هنگام فشردن پدال ترمز است. این لرزش معمولا زمانی بیشتر احساس میشود که خودرو با سرعت بالاتر در حال حرکت باشد و نشان میدهد سطح دیسک دیگر کاملا یکنواخت نیست. اگر هنگام ترمزگیری، پدال زیر پای راننده ضربه یا لرزش داشته باشد، ممکن است دیسک ترمز دچار تاب شده باشد. این اتفاق به دلیل تماس نامنظم لنت با سطح دیسک ایجاد میشود و نیاز به بررسی سیستم ترمز دارد.
2. شنیدن صدای سوت یا ساییدگی هنگام ترمز
ایجاد صداهایی مانند سوت، جیرجیر یا صدای ساییدگی هنگام ترمز گرفتن میتواند نشانه وجود مشکل در دیسک یا لنت باشد. در صورت ایجاد شیار روی دیسک، تماس لنت با سطح ناهموار باعث تولید صداهای غیرعادی میشود.
3. کاهش قدرت و کیفیت ترمزگیری
خش دار شدن یا تاب برداشتن دیسک ترمز میتواند باعث شود لنت نتواند تماس مناسبی با سطح دیسک داشته باشد. در نتیجه، عملکرد ترمز کاهش پیدا میکند و خودرو برای توقف به مسافت بیشتری نیاز خواهد داشت. در این شرایط بررسی علت و انجام اقدامات لازم برای رفع خش دار شدن دیسک ترمز و تاب برداشتن دیسک ترمز اهمیت زیادی دارد.
4. کشیده شدن خودرو به یک سمت
گاهی اوقات آسیب دیدن دیسک، همراه با مشکلاتی مانند عملکرد نامناسب کالیپر یا سایش غیر یکنواخت لنت است. در این حالت ممکن است هنگام ترمزگیری خودرو به سمت چپ یا راست کشیده شود که میتواند نشانه وجود ایراد در سیستم ترمز باشد.
5. شیار و خطوط عمیق روی سطح دیسک
مشاهده خطوط عمیق، شیار یا خوردگی روی سطح دیسک یکی از واضح ترین نشانه های آسیب دیدگی آن است. این شیارها معمولا به دلیل استفاده طولانی از لنت فرسوده، ورود ذرات خارجی یا اصطکاک غیرطبیعی ایجاد میشوند و در صورت شدید بودن، ممکن است نیاز به تراش یا تعویض دیسک وجود داشته باشد.
همچنین بخوانید: چرا لنت ماشین صدا میدهد؟ + راه حل های رفع صدای لنت
نحوه رفع خش دار شدن و تاب برداشتن دیسک ترمز
برای رفع خش دار شدن و تاب برداشتن دیسک ترمز ابتدا باید دلیل ایجاد مشکل و میزان آسیب دیدگی قطعه مشخص شود. در بسیاری از موارد، مشکل دیسک ترمز به دلیل فرسودگی لنت، عملکرد نامناسب کالیپر یا افزایش بیش از حد دمای سیستم ترمز ایجاد میشود. بنابراین قبل از هر اقدامی باید وضعیت تمام اجزای سیستم ترمز بررسی شود تا بهترین روش تعمیر یا تعویض انتخاب شود. گاهی با انجام سرویس های ساده مشکل برطرف میشود و در مواردی که آسیب شدید باشد، تعویض قطعات ضروری خواهد بود.
راهکارهایی که برای برطرف کردن این مشکل استفاده میشوند عبارتند از:
- تعویض لنت ترمز تمام شده یا فرسوده، یکی از اولین اقداماتی است که باید انجام شود؛ زیرا ادامه استفاده از لنتی که عمر آن به پایان رسیده می تواند باعث ایجاد خط و خش عمیق روی دیسک شود.
- اگر سطح دیسک فقط دچار خش های سطحی و ناهمواری شده باشد و ضخامت آن هنوز در محدوده استاندارد قرار داشته باشد، تراش دیسک ترمز می تواند سطح آن را صاف کرده و عملکرد مناسب لنت و دیسک را دوباره برقرار کند.
- در شرایطی که دیسک دچار تاب جزئی شده باشد، بررسی و رفع تاب دیسک ترمز ممکن است امکان پذیر باشد؛ اما اگر تغییر شکل دیسک شدید باشد یا ضخامت آن کاهش پیدا کرده باشد، تعمیر آن گزینه مناسبی نخواهد بود.
- بررسی کالیپر ترمز نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا گیر کردن یا عملکرد نامناسب آن میتواند باعث تماس دائمی لنت با دیسک، افزایش حرارت و ایجاد آسیب های بیشتر شود. در چنین شرایطی تعمیر یا تعویض کالیپر ترمز باید انجام شود.
در برخی شرایط مانند وجود ترک روی دیسک، کاهش بیش از حد ضخامت، تاب شدید یا آسیب هایی که با تراش برطرف نمیشوند، تعویض کامل دیسک ترمز بهترین انتخاب است. هنگام خرید دیسک ترمز هیوندا برای خودروهای هیوندا توصیه میشود قطعه را طبق شماره شاسی خودرو تهیه کنید تا دیسک انتخاب شده با مشخصات فنی و سیستم ترمز خودرو سازگاری کامل داشته باشد. همچنین برای اطمینان از کیفیت و اصالت قطعه، خرید از مراکز معتبر لوازم یدکی هیوندای در تهران میتواند به انتخاب قطعه مناسب و افزایش دوام سیستم ترمز کمک کند.
چگونه از خش دار شدن و تاب برداشتن دیسک ترمز جلوگیری کنیم؟
برای جلوگیری از خش دار شدن و تاب برداشتن دیسک ترمز، باید به کیفیت قطعات و نحوه استفاده از سیستم ترمز توجه داشت. لنت و دیسک ترمز برند اصلی و باکیفیت، اصطکاک و حرارت اضافی را کاهش می دهد و از آسیب زودهنگام به سطح دیسک جلوگیری می کند. همچنین توصیه می شود قبل از تمام شدن کامل لنت ترمز تعویض انجام شود؛ زیرا ادامه رانندگی با لنت ترمز تمام شده موجب ایجاد شیار و خط روی دیسک می شود. بررسی دوره ای لنت، دیسک، کالیپر و سایر اجزای سیستم ترمز به شناسایی ایرادات احتمالی در مراحل اولیه کمک می کند.
ترمزگیری شدید و مداوم، بهخصوص در مسیرهای شیبدار، میتواند دمای دیسک را بیش از حد افزایش دهد و احتمال تاب برداشتن آن را بیشتر کند به همین دلیل نحوه رانندگی در افزایش عمر مفید دیسک اهمیت ویژه ای دارد. از طرفی، پس از رانندگی سنگین و داغ شدن دیسک، نباید آن را به صورت ناگهانی در معرض آب یا رطوبت زیاد قرار داد؛ زیرا تغییر سریع دما ممکن است باعث تغییر شکل دیسک شود. با رعایت این نکات و سرویس منظم سیستم ترمز، میتوان احتمال ایجاد خط و شیار، تاب برداشتن دیسک و کاهش کیفیت ترمزگیری را تا حد زیادی کاهش داد.
همچنین بخوانید: علت لبه دار شدن دیسک ترمز خودرو چیست؟ دلایل ایجاد لبه روی دیسک
سخن پایانی
خشدار شدن و تاب برداشتن دیسک ترمز از مشکلاتی هستند که نباید نادیده گرفته شوند؛ زیرا ادامه رانندگی با دیسک آسیب دیده کیفیت ترمزگیری را کاهش داده و باعث فرسودگی بیشتر لنت و سایر اجزای سیستم ترمز می شود. تشخیص علت اصلی مشکل، بررسی ضخامت و وضعیت دیسک و انتخاب روش مناسب بین تراش، تعمیر یا تعویض، نقش مهم در جلوگیری از هزینههای اضافی دارد. در این میان استفاده از لنت و دیسک متناسب با مشخصات خودرو موجب افزایش دوام سیستم ترمز می شود.
در فروشگاه باور یدک، انواع قطعات اصلی و باکیفیت خودروهای ژاپنی و کرهای برای مدل های مختلف فراهم شده است. اگر برای تعویض دیسک یا لنت ترمز خودروی خود به قطعه مناسب نیاز دارید، میتوانید با کارشناسان فروش تماس بگیرید تا بر اساس مدل، سال ساخت و مشخصات خودرو، قطعه مورد نظر بررسی و تهیه شود. همچنین برای خرید لوازم یدکی تویوتا در اهواز، امکان دریافت مشاوره و بررسی قطعات مورد نیاز از کارشناسان فروش وجود دارد.
پرسش های متداول
آیا رفع تاب دیسک ترمز همیشه با تراش دادن دیسک امکانپذیر است؟
خیر. رفع تاب دیسک ترمز به میزان تغییر شکل و ضخامت باقیمانده دیسک بستگی دارد. اگر دیسک ضخامت کافی داشته باشد و آسیب آن در محدوده قابل اصلاح باشد، تراش میتواند گزینه مناسبی باشد؛ اما در صورت تاب شدید یا کاهش بیش از حد ضخامت، تعویض دیسک انتخاب مطمئن تری است.
علت تاب برداشتن دیسک ترمز در خودروهای شهری چیست؟
علاوه بر ترمزگیریهای سنگین، استفاده مداوم از ترمز در ترافیک، حمل بار زیاد، خرابی کالیپر و ایجاد حرارت بیش از حد در سیستم ترمز میتواند از عوامل ایجاد تاب در دیسک باشد. بنابراین این مشکل فقط مختص رانندگی در مسیرهای کوهستانی یا شرایط سخت نیست.
آیا خش افتادن دیسک ترمز روی مصرف سوخت خودرو تاثیر دارد؟
بهطور مستقیم معمولاً تاثیر قابل توجهی ندارد، اما اگر خش و ناهمواری دیسک همراه با گیر کردن لنت یا کالیپر باشد، افزایش مقاومت چرخ میتواند مصرف سوخت را بیشتر کند.
عوارض تاب داشتن دیسک ترمز چیست؟
تاب داشتن دیسک میتواند باعث لرزش فرمان یا پدال، ایجاد صدای غیرعادی، کاهش کیفیت ترمزگیری و سایش نامنظم لنت شود. اگر این مشکل برای مدت طولانی برطرف نشود، فشار بیشتری به سایر اجزای سیستم ترمز وارد خواهد شد.
آیا می توان دیسک ترمز خش دار را بدون تراش دادن استفاده کرد؟
اگر خش ها سطحی باشند و ترمزگیری، ضخامت و وضعیت کلی دیسک مشکلی نداشته باشد، ممکن است نیازی به تراش نباشد. تشخیص این موضوع باید پس از بررسی دیسک توسط تعمیرکار انجام شود.
