نقش روغن گیربکس در خودروهای تویوتا و زمان تعویض آن

مقدمه

گیربکس یکی از مهم ترین بخش‌های هر خودروی مدرن است که مسئول انتقال نیرو از موتور به چرخ‌ها و تنظیم سرعت و گشتاور خودرو در شرایط مختلف رانندگی می‌باشد. عملکرد صحیح گیربکس مستقیماً بر تجربه رانندگی، کارایی سوخت و طول عمر خودرو تأثیر می‌گذارد .این روغن نه تنها وظیفه روان‌کاری اجزای داخلی گیربکس را دارد، بلکه به خنک‌سازی قطعات متحرک، کاهش اصطکاک، جلوگیری از خوردگی و حفظ عملکرد بهینه سیستم انتقال نیرو کمک می‌کند.

خودروهای تویوتا به دلیل کیفیت بالای ساخت و دوام طولانی مشهور هستند، اما حتی بهترین گیربکس‌ها نیز بدون مراقبت مناسب و استفاده از روان‌کننده‌های استاندارد ممکن است با مشکلاتی مواجه شوند. انتخاب روغن گیربکس مناسب و رعایت زمان‌بندی تعویض آن، یکی از مهم‌ترین اقدامات نگهداری پیشگیرانه است که می‌تواند از بروز خرابی‌های پرهزینه جلوگیری کند و راندمان خودرو را در طولانی‌مدت حفظ کند. در این پست وبلاگ آموزشی به بررسی دقیق نقش روغن گیربکس در خودروهای تویوتا، انواع آن، و همچنین زمان‌بندی توصیه‌شده برای تعویض می پردازیم.

همچنین بخوانید: همه چیز درباره گیربکس CVT و مقایسه آن با گیربکس معمولی

اهمیت روغن گیربکس در خودروهای تویوتا

روغن گیربکس یکی از مهم ترین عناصر در سیستم انتقال قدرت خودروهای تویوتا است. این روغن نقش مهمی در عملکرد صحیح گیربکس، کاهش استهلاک قطعات و افزایش طول عمر سیستم انتقال نیرو دارد. استفاده از روغن گیربکس مناسب نه تنها باعث افزایش کارایی خودرو می‌شود، بلکه تجربه رانندگی نرم، ایمن و بدون مشکل را برای راننده به وجود می آورد.

• روانکاری قطعات داخلی گیربکس

یکی از اصلی‌ترین وظایف روغن گیربکس، ایجاد لایه‌ای محافظ بین قطعات داخلی مانند چرخ‌دنده‌ها، یاتاقان‌ها و بلبرینگ‌ها است. این روانکاری مانع تماس مستقیم فلز با فلز شده و از سایش و خوردگی جلوگیری می‌کند. در خودروهای تویوتا، این ویژگی باعث می‌شود گیربکس حتی در شرایط سخت رانندگی، مانند ترافیک شهری یا جاده‌های کوهستانی، به صورت نرم و بی‌صدا عمل کند.

• کاهش اصطکاک و گرما

حرکت مداوم چرخ‌دنده‌ها و سایر اجزای متحرک گیربکس باعث تولید اصطکاک و گرما می‌شود. روغن گیربکس با کاهش اصطکاک، از تولید گرمای بیش از حد جلوگیری می‌کند و دمای داخلی گیربکس را در حد مناسب نگه می‌دارد. این امر علاوه بر افزایش بازدهی انتقال نیرو، از آسیب رسیدن به قطعات داخلی جلوگیری کرده و مصرف سوخت را نیز بهینه می‌کند.

• حفاظت در برابر خوردگی و آلودگی

روغن گیربکس با خاصیت ضد خوردگی، از آسیب قطعات فلزی در اثر رطوبت، اسیدها و سایر عوامل محیطی جلوگیری می‌کند. همچنین، این روغن قادر است ذرات معلق و آلودگی‌های داخلی را جذب کرده و از تجمع آن‌ها در مسیرهای روغن‌کاری جلوگیری نماید. این ویژگی باعث می‌شود عملکرد گیربکس حتی پس از طی مسافت طولانی، بدون مشکل و پایدار باقی بماند.

• حفظ عملکرد گیربکس در شرایط مختلف رانندگی

در خودروهای مدرن تویوتا، گیربکس‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که در شرایط مختلف مانند حرکت در ترافیک، کشیدن بار یا رانندگی در جاده‌های ناهموار عملکرد پایداری داشته باشند. روغن گیربکس با حفظ خاصیت روانکاری و کاهش سایش، به گیربکس کمک می‌کند تا تعویض دنده‌ها به صورت نرم و سریع انجام شود و شتاب و کنترل خودرو تحت تأثیر منفی قرار نگیرد.

همچنین بخوانید: وظیفه فیلتر گیربکس در خودرو چیست؟ | 5 مورد از علائم خرابی

انوع روغن گیربکس در خودرو های تویوتا

روغن گیربکس دستی (MT – Manual Transmission)

روغن گیربکس دستی مخصوص خودروهایی است که دارای جعبه‌دنده دستی هستند. این روغن با ایجاد لایه‌ای محافظ بین چرخ‌دنده‌ها و یاتاقان‌ها، از تماس مستقیم فلز با فلز جلوگیری می‌کند و اصطکاک را کاهش می‌دهد. همچنین، روغن گیربکس دستی باعث کاهش سایش قطعات و افزایش طول عمر گیربکس می‌شود. این نوع روغن معمولاً ویسکوزیته بالاتری دارد تا بتواند فشار وارده در هنگام تعویض دنده و رانندگی در مسیرهای شهری و جاده‌ای را تحمل کند. تعویض به موقع این روغن، عملکرد روان و بی‌صدای گیربکس دستی را تضمین می‌کند و از بروز مشکلات جدی جلوگیری می‌نماید.

روغن گیربکس اتوماتیک (AT / CVT / Hybrid)

روغن گیربکس اتوماتیک مخصوص خودروهایی است که دارای گیربکس اتوماتیک،CVT  یا هیبریدی هستند. این روغن به گونه‌ای طراحی شده که حرارت و اصطکاک ناشی از عملکرد پیوسته و دمای بالای گیربکس را کاهش دهد و از قطعات حساس داخلی مانند کلاچ‌ها و باندهای گیربکس محافظت کند. روغن گیربکس اتوماتیک همچنین باعث حفظ کیفیت عملکرد گیربکس در شرایط سخت رانندگی و مسیرهای طولانی می‌شود. استفاده از روغن مناسب و تعویض به موقع آن برای افزایش طول عمر گیربکس و جلوگیری از آسیب‌های پرهزینه بسیار اهمیت دارد.

زمان تعویض روغن گیربکس در خودروهای تویوتا

فرقی نمی‌کند گیربکس خودرویتان دستی باشد یا اتوماتیک؛ در هر حال، روغن گیربکس نیاز به تعویض دوره‌ای دارد. دلیل اهمیت تعویض روغن را در بخش‌های قبل توضیح دادیم، اما در ادامه با تفکیک گیربکس‌های دستی و اتوماتیک، زمان مناسب برای تعویض را بررسی می‌کنیم.

۱. تعویض روغن در گیربکس دستی

در گیربکس‌های دستی، پس از مدتی استفاده، روغن گیربکس آلوده می‌شود. حتی اگر کیفیت ظاهری روغن هنوز مناسب به نظر برسد، ذرات ریز فلزی حاصل از فرسایش چرخ‌دنده‌ها و یاتاقان‌ها در آن جمع می‌شوند. این ذرات باعث غلظت روغن و کاهش توانایی روانکاری آن می‌شوند، در نتیجه روغن نمی‌تواند به‌طور کامل از قطعات داخلی گیربکس محافظت کند.

کارشناسان توصیه می‌کنند روغن گیربکس دستی هر ۵۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر تعویض شود. با این حال، اگر خودرو در شرایط دشوار رانندگی، مانند ترافیک شدید شهری یا مسیرهای کوهستانی، استفاده می‌شود، زمان تعویض می‌تواند به هر ۲۵ هزار کیلومتر نیز برسد. همچنین، نشانه‌هایی مانند سختی در تعویض دنده یا نیاز به فشار بیشتر برای جا زدن دنده، می‌تواند نشان‌دهنده نیاز فوری به تعویض روغن باشد.

۲. تعویض روغن در گیربکس اتوماتیک

گیربکس‌های اتوماتیک به دلیل حرارت بالای تولیدی در عملکردشان، روغن را سریع‌تر فرسوده می‌کنند. علاوه بر این، فرسایش قطعات داخلی گیربکس نیز باعث کاهش کیفیت روغن می‌شود.

به طور کلی، کارشناسان توصیه می‌کنند روغن گیربکس اتوماتیک هر ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار کیلومتر تعویض شود. البته تعویض زودتر، مثلاً هر ۵۰ هزار کیلومتر، هیچ ضرری ندارد و در شرایط سخت رانندگی حتی توصیه می‌شود.

نشانه‌های نیاز به تعویض روغن گیربکس

برای محافظت بهتر از گیربکس، به نشانه‌های زیر دقت کنید:

• دشواری در جا زدن دنده‌ها یا تغییر سخت آن‌ها
• ایجاد صداهای غیرعادی هنگام حرکت
• حرکت نکردن خودرو پس از روشن شدن موتور

همچنین، بسیاری از روغن‌های گیربکس دارای زمان تعویض پیشنهادی روی قوطی خود هستند. با این حال، نشانه‌های بالا می‌توانند نشان دهند که نیاز به تعویض روغن زودتر از زمان درج شده وجود دارد. رعایت زمان‌بندی تعویض روغن گیربکس و توجه به نشانه‌ها باعث افزایش طول عمر گیربکس و تجربه رانندگی نرم و ایمن می‌شود.

جدول بررسی زمان تعویض روغن گیربکس در خودرو های تویوتا